Những ngả đường xứ Thanh

Tôi có thông lệ, cứ vào tháng Tám hoặc tháng Chín của cuối kỳ 5 năm, lại đi lòng vòng trong tỉnh Thanh Hóa một lần. Đi để thăm bạn bè, bà con, ngắm các cánh rừng nguyên sinh, ngắm các dòng sông mê mải chảy nước từ thượng nguồn, rồi xuôi về biển cả.

Cầu Cúc Phương 5, thuộc đường Hồ Chí Minh, đoạn qua xã Thạch Lâm (Thạch Thành). Ảnh: Quách Vĩnh Thích

Đầu tháng Tám năm 2009 này, tôi cũng đã thực hiện một chuyến đi như vậy. Chuyến đi từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây. Tức là đi từ Bỉm Sơn đến Khe Nước Lạnh giáp tỉnh Nghệ An, và đi từ Sầm Sơn lên Tén Tằn giáp nước bạn Lào. Phải nói ngay rằng, giao thông Thanh Hóa trong những năm gần đây đã có bước phát triển căn bản, đặc biệt là về chất lượng các tuyến đường bộ. Đường bộ sang nước Lào hay đến các khu kinh tế trọng điểm của tỉnh có thể đi trên nhiều đường, nhiều phương tiện khác nhau. Nếu đi theo Quốc lộ 1A, không nhất thiết phải đến TP Thanh Hóa mà ngay tại thị xã Bỉm Sơn, hoặc ở thị trấn Đò Lèn rẽ phải, theo Quốc lộ 217 qua huyện Vĩnh Lộc, Cẩm Thủy rồi hướng thẳng lên phía Tây sang đến nước Lào. Đi về phía huyện Nông Cống, Như Thanh, Như Xuân, Thường Xuân cũng không nhất thiết phải qua TP Thanh Hóa rồi rẽ phải ngay, mà có thể cứ đi thẳng theo Quốc lộ 1A đến cuối huyện Quảng Xương rồi rẽ phải mà ngược lên, cũng rất tiện. Nếu không đi theo đường 1A, có thể đi đường Hồ Chí Minh, và hướng đi vào nội hạt tỉnh Thanh là đi theo chiều ngược lại. Theo ông Nguyễn Ngọc Hồi, Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải Thanh Hóa, thì tỉnh lộ của Thanh Hóa có độ dài 1.600 km với hàng trăm cây cầu lớn, nhỏ; đường nông thôn có tới 20 ngàn km với hàng ngàn cống cầu loại vừa và nhỏ. Nếu so với hơn mười năm trước thì tỉnh lộ tăng thêm 400 km; đường nông thôn tăng gấp bốn năm chục lần. Còn nếu so với năm 1945 - năm Cách mạng Tháng Tám thành công, hay năm 1975 - năm nước nhà thống nhất, sẽ không biết so như thế nào? Thời đó, cả tỉnh chỉ có 3 tuyến đường đủ điều kiện cho xe tải đi lại. Đó là tuyến Quốc lộ 1A chạy qua tỉnh, từ Bỉm Sơn đến Khe Nước Lạnh, dài độ 80 km; đường từ TP Thanh Hóa đến thị xã Sầm Sơn, dài chưa đến 20 km; và tuyến đường từ TP Thanh Hóa đi về huyện Yên Định, dài độ 30 - 40 km. Điều khác biệt căn bản không chỉ ở độ dài, số lượng tuyến đường mà còn ở chất lượng những con đường. Các quốc lộ, tỉnh lộ đều thiết kế, xây dựng theo tiêu chuẩn hiện đại, để xe các loại đi lại ngược xuôi vừa nhanh, vừa an toàn. Vì vậy mà từ hai năm nay, tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức chạy xe buýt từ thành phố đến nhiều huyện, thị trong tỉnh.

Tôi cũng vừa có chuyến công tác về thị xã Sầm Sơn, về Khu Kinh tế Nghi Sơn và vùng mía đường Lam Sơn. Đường nào cũng rải nhựa, đủ rộng, đủ chắc cho xe chở khách các loại, xe tải hàng chục tấn bon bon. Trong chuyến đi vừa qua, ông Phạm Lộc, một lái xe của nhà đài, đưa tôi về nhà. Tôi nói, đoạn đường từ TP Thanh Hóa đến nhà tôi dài hơn hai mươi km. Lái xe không ngần ngại, đưa về. Khi mông ngồi còn chưa nóng ghế, tôi nói: “Dừng xe. Nhà tôi đây rồi”. Ông Trưởng phòng Phát thanh công nghiệp, nhà văn Nguyễn Hiếu ngạc nhiên nói: “Gần thế. Tưởng xa”. Xem đồng hồ, thấy xe chạy chỉ mất hơn hai mươi phút. Ông Phạm Lộc, một lái xe rất kiệm lời, đã phải thốt lên: “Đường tỉnh mà đi sướng hơn cả quốc lộ”. Đây cũng là tuyến đường chạy thẳng lên hang Cá Thần ở Cẩm Lương, huyện Cẩm Thủy. Có lần tôi đưa hai người Mỹ lên thăm hang cá này. Buổi sáng, chúng tôi đi từ thành phố lên, thăm chán chê cá và hang rồi lại quay về thành phố vẫn kịp ăn bữa trưa. Có được tốc độ nhanh như vậy là vì đường TP Thanh Hóa - Đông Sơn - Thiệu Hóa... đã rộng lại tốt, bảo đảm xe chạy với tốc độ đều, ít phải phanh, dừng.

Dọc theo tuyến đường này cũng là nơi chôn rau cắt rốn của nhiều nhân vật thuộc hạng trụ cột quốc gia. Tít trên miền Cẩm Thủy là quê của nguyên Tổng Thanh tra Chính phủ Quách Lê Thanh, người chủ trì soạn thảo Luật Chống tham nhũng và là người đại diện cho Chính phủ ta ký vào công ước phòng, chống tham nhũng quốc tế khi Việt Nam gia nhập WTO. Thấp xuống một tý nữa là quê của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đương nhiệm Phạm Quang Nghị và quê của Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Nguyễn Văn Lợi. Thấp xuống tí nữa là quê của nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, nguyên Phó ban Thường trực Ban Thi đua Khen thưởng của Chính phủ Trịnh Trọng Quyền. Chính ông Quyền là người hăng hái đôn đốc nâng cấp tuyến đường này, chẳng phải vì quê ông ở đây mà là vì kinh tế, văn hóa và an ninh quốc phòng của dân, của nước.

Trong mấy năm gần đây, để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng của đất nước thời hội nhập, Trung ương đã đầu tư xây dựng đường lớn ở 11 huyện vùng cao phía Tây Thanh Hóa. Vùng này giáp với nước bạn Lào, có núi non trập trùng, hiểm trở, có diện tích hơn 8 ngàn km2, chiếm hơn ba phần tư tổng diện tích tỉnh Thanh Hóa, với dân cư là 1 triệu 43 ngàn người.

Đó là đường Hồ Chí Minh chạy qua, cắt theo chiều từ Bắc xuống Nam, qua 6 huyện với 132 km. Đó là tuyến đường miền Tây khởi nguồn từ tỉnh Sơn La đi qua và nối dài vào tỉnh Nghệ An. Tuyến này dài tới 450 km. Đường này đầu tư cả ngàn tỷ đồng và năm 2007 đã thông xe.

Bây giờ, từ trung tâm tỉnh Thanh Hóa hoặc dọc theo Quốc lộ 1A, người xe có thể đi lên phía Tây Thanh Hóa bằng nhiều đường và sang nước bạn Lào qua nhiều cửa khẩu quốc tế và quốc gia: Cửa khẩu Na Mèo tại huyện Quan Sơn; Cửa khẩu Tén Tằn tại huyện Mường Lát; Cửa khẩu Bát Mọt tại huyện Thường Xuân...

Với những con đường đã có và những con đường mới mở, một hệ thống giao thông hiện đại, đủ số lượng và chất lượng đã hình thành và đang sử dụng trên vùng đất “địa linh nhân kiệt” với gần bốn triệu dân này. Vùng này đang trở thành một căn cứ chiến lược trọng yếu của đất nước thời hội nhập.

+ + +

Tôi lại nhớ về hơn 10 năm trước, khi ông Trịnh Huy Luân còn làm Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải Thanh Hóa. Những năm đó, khó khăn đủ thứ, Mỹ lại cấm vận. Để có đường cho nhân dân đi lại, mưu sinh, năm nào tỉnh Thanh Hóa cũng phát động phong trào làm giao thông nông thôn. Cả tỉnh năm nào cũng như một công trường vĩ đại. Cứ đi lòng vòng trong tỉnh, thế nào cũng được gặp một huyện, một xã hay một thôn ra quân làm giao thông. Khí thế hăng hái lắm. Ở những ngã ba, ngã tư trung tâm, trống đánh thùng thùng, gọi nhau í ới. Dọc các lối đi trong làng, cờ đỏ sao vàng phấp phới. Người lớn vác thuổng, mai, quang gánh, xe trâu, xe bò, xe đẩy..., trẻ em rối rít chạy theo. Chúng hát, chúng cười, chúng gọi nhau ríu ran... vui cứ là đầy ắp lên thôn, lên xóm. Xã, thôn nào chưa có đường to, thì bàn nhau đắp đường to. Xã, thôn nào có rồi thì bàn nhau rải đá, nâng cấp đường cho tốt hơn để ô tô vào tận xóm, tận kho, tận bến. Nhờ đó mà tỉnh có tới 1.200 km tỉnh lộ, đủ cho xe tải, xe khách lặc lè, xốc nảy bò đi. Nhờ đó mà làng xã, nhiều thôn có đường đủ to cho xe trâu, xe bò, xe đạp, xe thồ đi lại được thuận tiện.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi tâm sự: Năm vừa rồi, nhân ngày truyền thống ngành giao thông, sở tổ chức gặp mặt những người lớp trước có đóng góp cho ngành. Thấy bức tranh giao thông của tỉnh cũng “ kha khá”, ai nấy đều vui vẻ. Hỏi ông Hồi về phong trào giao thông nông thôn trong tỉnh nay thế nào? Ông Hồi bảo, vẫn phát huy được khí thế như hồi anh Luân làm giám đốc. Nếu tính theo chuẩn, tức là đường phải rộng từ ba mét trở lên, thì giao thông nông thôn Thanh Hóa đã có hai mươi nghìn km. Nếu Nhà nước bỏ tiền ra làm những con đường này, số tiền phải lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Trên thực tế, mỗi năm Nhà nước đầu tư có hai mươi tỷ đồng. Một tỷ lệ “góp vốn” rất nhỏ. Đường nông thôn đẹp, nhiều km đã được rải nhựa, xe các loại có thể chạy bon bon. Đặc biệt, đường của vùng mía đường Lam Sơn, Khu Kinh tế Nghi Sơn, có tới cả trăm km đường đạt chuẩn...

Trong chuyến đi lòng vòng trong nội hạt xứ Thanh vừa qua, thấy có nhiều nhà tầng, nhà vườn khang trang mọc lên ven các quốc lộ. Hỏi người dân về lợi ích của con đường đối với việc làm ăn của họ thế nào? Ai ai cũng chỉ cười. Họ chỉ những chiếc xe khách chở chật người, xe tải chở đầy hàng từ miền xuôi lên miền ngược và ngược lại, cứ chạy băng băng trên đường, không lặc lè, lọc xọc, xóc nảy như hơn mười năm trước để thay cho câu trả lời. Có đường, nhà nhà yên tâm sản xuất ra hàng hóa, bán kiếm tiền. Có đường, các khu công nghiệp xa trung tâm thêm yên tâm và tăng động lực để phát triển sản xuất. Vùng phía Tây của tỉnh hiện có đến hai công ty đường: Lam Sơn và Việt - Đài. Ở phía Nam có Khu Kinh tế Nghi Sơn, trong đó có một Nhà máy Lọc hóa dầu công suất lớn đang được hối hả thi công, có Nhà máy Xi - măng Nghi Sơn, Xi - măng Công Thanh đã đi vào sản xuất, một bến cảng đủ cho tàu ba vạn tấn ngày ngày cập bến; và nhiều nhà máy đang xây dựng.

Giao thông luôn là chìa khóa mở cửa dân sinh, và là hạ tầng quan trọng để Nhà nước, để nhân dân phát triển kinh tế. Đường càng tốt, sức bật về phát triển kinh tế càng mạnh. Bởi vậy, thời trước đây, tỉnh lộ có một nghìn hai trăm km, nay lên một nghìn sáu trăm km. Về số lượng tăng hơn được bốn trăm km, nhưng quan trọng là đường đó như thế nào, cấp bao nhiêu, đáp ứng nhu cầu phương tiện đi lại như thế nào? Ví dụ, cũng là một trăm km, trước đây xe chạy cả ngày mới hết cung, nay trên cung tuyến ấy, đã tổ chức chạy xe buýt, thì đường không chỉ còn có mục đích phát triển kinh tế nữa mà nó đã mang, đã tải văn minh, văn hóa, tư tưởng và tình cảm của con người rồi. Đó là một sự đi lên cả về số lượng, chất lượng của giao thông Thanh Hóa. Đường tạo điều kiện cho cộng đồng phát triển kinh tế, nhưng khi kinh tế phát triển thì bắt buộc đường cũng phải phát triển theo. Có lẽ vì lý do đó mà, tuyến đường lên vùng mía đường Lam Sơn dài hơn 100 km đã, đang được nâng cấp. Tuyến đường qua chín huyện trọng điểm kinh tế nông nghiệp của tỉnh, dài hơn 200km đi đến Cửa khẩu quốc gia Tén Tằn, năm tới cũng được nâng cấp mở rộng. Quốc lộ 1A, đoạn đi qua thành phố, mặc dù đã có đường tránh, nhưng hiện tượng ùn tắc vẫn xảy ra. Dự định trong vài năm tới, đoạn đường này cũng sẽ nâng cấp và mở rộng với bốn làn đường, mới có thể chấm dứt nạn ùn tắc.

Như sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp làm giao thông cũng không ngừng nghỉ. Nhưng, suy nghĩ mỗi thời điểm mỗi khác. Hơn mười năm trước, khi nhìn những chuyến xe lăn lọc xọc, xóc nảy trên đường, tôi bồi hồi nhớ về những người công nhân làm đường cô quạnh, lam lũ, ở những nơi xa xôi, hẻo lánh, thì nay, cũng nhìn những chuyến xe lăn ấy, tôi lại nghĩ về những hàng hóa làm ra được xuất khẩu nhanh chóng để thu ngoại tệ về; nghĩ về những ngôi nhà tầng, nhà vườn khang trang ngày một nhiều dọc trên các con đường mới mở; nghĩ về bữa cơm làm sẵn của người miền núi chờ người từ thành phố lên ăn. Quả thật, theo các tuyến đường rộng mở, sự mưu sinh và tình cảm của đồng bào quê tôi như có phần được thuận tiện, mát mẻ hơn.

Tôi lại mường tượng về làng tôi thuở trước. Cứ đến giáp Tết Nguyên đán, nhà nhà bỏ công, bỏ của sửa sang lại cái ngõ, cái sân, phát quang bờ rào, bờ dậu, củng cố đường đi lối lại cho thật phong quang, sạch đẹp để đón xuân. Năm nào cũng mới chỉ làm có thế mà đám trẻ nhỏ đã bi bô, ríu ran, hạnh phúc đã thấy tràn trên nét mặt. Nay, thôn xóm có đường cho ô tô, cho xe trâu, xe bò đi, không những vòng quanh trong thôn mà còn bò ra cả cánh đồng, bến nước, thì niềm vui không chỉ có trên mắt trẻ thơ, mà còn ở nỗi lòng hân hoan của những người lớn nữa

Người đăng: hoa bovai

Bài vết cùng chủ đề