Tuy nhiên, do  nhiều nguyên nhân, như: địa hình đồi núi phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, kinh phí đầu tư của Nhà nước có hạn, người dân đa số thuộc diện hộ nghèo nên việc huy động bà con đóng góp xây dựng các công trình dân sinh trên địa bàn hết sức hạn chế... Bởi vậy, còn khá nhiều thôn, xã miền núi, người dân vẫn dùng nước sinh hoạt từ sông, suối và khái niệm nước sạch, với họ vẫn rất xa lạ.

 

    Thôn Cao Hong, xã Lũng Cao, huyện Bá Thước cũng nằm trong tình trạng chung ấy. Cách trung tâm xã chỉ chừng 7 cây số nhưng việc đi lại, mua bán của bà con cũng không thường xuyên do đường đi khó. Chúng tôi có mặt ở thôn khi mặt trời đã gần đứng bóng, buổi trưa mùa hè ở miền núi cao không khí càng oi bức, điện không có, gió từ quạt nan không đủ xua lũ ruồi đang bám riết lấy người. Anh Ngân Văn Hoan – người dẫn đường cho chúng tôi – xách thùng đi lấy nước cho vợ nấu cơm. Thùng nước được vợ anh dùng “dè sẻn”, vừa vo gạo, rửa rau, rửa thức ăn vừa dành để rửa bát. Rất muốn rửa tay chân, mặt mũi cho tỉnh táo nhưng nhìn số nước ít ỏi còn lại trong thùng, chúng tôi, ai nấy nhìn nhau rồi quay vào nhà. Tôi hỏi anh Hoan: “Anh lấy nước ở đâu, sao không dẫn nước về nhà dùng cho tiện?”. “Tôi lấy ở con suối phía dưới kia, không xa lắm nhưng đường dốc nên mang được một thùng về cũng khá mệt. Nhà tôi ở quá cao nên dẫn được nước lên đây khó lắm”. Thấy vẻ ái ngại của chúng tôi, anh “trấn an”: “để tôi dẫn mọi người xuống bể nước gần đây rửa mặt cho mát”.

 

    Chúng tôi chưa hết ngạc nhiên đã thấy chân anh thoăn thoắt bước xuống con dốc. Cách nhà chừng 30 mét, anh Hoan dừng lại, nở nụ cười rất tươi, chỉ cho những vị khách xa lạ cái “bể nước”. Còn chúng tôi, hết nhìn anh lại nhìn cái “bể” mà không thể không cười. Cái “bể nước” ấy có kết cấu đơn giản, chỉ gồm nửa thân cây to đã đục hết phần bên trong (giống như thuyền gỗ) và được đặt trên bốn chạc gỗ chôn chặt xuống đất làm chân. Vậy là xong phần xây dựng, phần còn lại là dùng ống nước mềm dẫn nước từ suối lên “bể” cho mọi người dùng. “Bể” là cách gọi vui vậy thôi chứ thực chất đó là một máng nước, vài hộ xung quanh dùng chung một cái máng tự tạo như vậy. Chỉ có điều, do nước được dẫn từ khá xa, chảy chậm nên mọi người cũng không thể dùng thoải mái. Nước thường dành cho lũ trẻ tắm, tránh trường hợp chúng có thể bị đuối nước khi ra suối mà không có người lớn theo, hoặc người già không thể đi xa lấy nước. Vả lại, cũng chỉ mùa mưa, suối đầy nước thì máng mới có nước thường xuyên, còn mùa khô, nước chảy vào máng rất ít.

 

    Để cho nước ngấm vào da, làm dịu bớt sự nóng nực trong người, câu chuyện giữa chúng tôi lại tiếp tục. “Nước lấy từ suối, không qua lọc mà dùng trực tiếp để nấu ăn, uống, sinh hoạt như vậy thì bà con có hay bị đau ốm không?”. “Từ trước đến giờ vẫn uống nước suối vậy thôi, có người bị ốm nhưng không biết có phải do nước không” – anh Hoan trả lời. Thôn Cao Hong có 23 hộ, phần lớn các hộ đều dùng nước suối chảy qua các máng nước như vậy. Nói là phần lớn vì còn một phần nhỏ, một vài hộ được dùng nước đã qua lọc và xử lý tạp chất từ một bể chứa nước do Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông  hỗ trợ xây dựng cách đây vài năm. Dù chỉ có 23 hộ nhưng do sống khá phân tán cho nên số hộ được dùng nước sạch không nhiều. Nếu chính quyền cơ sở thực hiện đúng chính sách và thời gian của Chương trình 134 thì Cao Hong và nhiều thôn khác trong xã đã được hỗ trợ xây dựng các công trình nước sinh hoạt tập trung và phân tán từ năm 2007. Nhưng đến nay mới chỉ có vài thôn như Pống, Kịt, Mười... là có bể nước sạch để sinh hoạt. Số còn lại vẫn phải chờ. Cho nên, trong thời gian chờ đợi, nhiều hộ dân Cao Hong sẽ vẫn phải lấy nước suối chưa qua xử lý làm nguồn nước sinh hoạt chủ yếu và những máng nước hay những công trình nước tự tạo sẽ còn có mặt trong thôn như một phần không thể thiếu.

 

(baothanhhoa.vn)