Cũng như nhiều làng quê khác, làng Trinh Hà, xã Hoằng Trung (Hoằng Hóa), một làng quê vùng giáo những năm gần đây như khoác trên mình bộ áo mới. Nhà cửa san sát, đường làng, ngõ xóm được bê tông hóa. Đêm đến, điện sáng đến từng ngõ xóm. Cách làng không xa, chợ quê, cửa hàng dịch vụ với nhiều hàng hóa,  từ mớ rau, con cá đến hàng điện tử, xe máy, tủ lạnh, ti vi... Không ít nhà có người đi lao động ở nước ngoài hoặc đi làm ăn xa, biết dành dụm, khá lên trông thấy. Nhiều hộ gia đình mua sắm được những tiện nghi sinh hoạt đắt tiền, thậm chí cả ô tô...

 

    Không chỉ làng Trinh Hà mà bao làng quê khác của xứ Thanh cũng đã đổi thay. Ông Bảo ở làng Thành Phú, xã Định Tường (Yên Định), hồi tưởng: Thời bao cấp, làng thu mình sau lũy tre, bờ chuối nên cứ mãi đói nghèo, lạc hậu. Nhờ chính sách đổi mới của Đảng, nông dân quê thỏa sức phát triển kinh tế, làm giàu. Sau đổi điền, dồn thửa lần 1, đến đổi điền, dồn thửa lần 2 đã tạo điều kiện cho nông dân tích tụ ruộng đất, đầu tư sản xuất thâm canh. Có người thầu vài, ba mẫu ruộng, đầu tư phát triển trang trại, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, trở thành triệu phú. Các đại lý, cửa hàng bán phân bón, dịch vụ xay xát, thu nhập khá ổn định. Nhiều làng quê ở Yên Định giàu đẹp, đời sống người dân ấm no nhờ biết chuyển đổi kinh tế đúng hướng. Những vùng có nghề phụ thu nhập hơn cả nghề làm ruộng. Kinh tế khá giả, có của ăn của để, người dân có điều kiện đầu tư nhiều hơn cho đời sống văn hóa tinh thần.

 

    Ông Tâm, nông dân xã Quảng Đông (Quảng Xương), cho biết: bây giờ cuộc sống khá  no đủ, người ta có nhu cầu ăn ngon, mặc đẹp thay vì ăn no, mặc ấm như trước kia. Không ít nơi, nông dân đi làm ruộng bằng xe máy, trong túi có cả điện thoại di động. Ruộng đồng tưới tiêu thuận lợi, bà con đỡ vất vả đi nhiều. Kinh tế khấm khá, đời sống văn hóa tinh thần của dân làng cũng nâng lên. Nhà nào cũng có ti vi, một số nhà còn mua máy vi tính nối mạng internet đáp ứng nhu cầu thông tin, giải trí.

 

    Nhìn chung, thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng dần; số hộ khá, giàu tăng nhanh, máy điện thoại hầu như đã phủ khắp các thôn, xóm vùng đồng bằng. Các dự án xây dựng đường giao thông, nước sạch và vệ sinh môi trường, chương trình xóa đói, giảm nghèo được quan tâm...

 

    Tuy nhiên, thời mở cửa, những làng quê thuần phác cũng chịu tác động bởi mặt trái của cơ chế thị trường. Chênh lệch giàu nghèo ở các vùng quê hiện đang là điều trăn trở. Bên cạnh những hộ khá giả vẫn còn những cảnh đời nghèo khó. Môi trường nông thôn bị ô nhiễm không chỉ bởi rác thải, chất thải mà còn bởi lối sống, văn hóa không lành mạnh. Không chỉ thế, làng quê thời mở cửa còn chịu tác động bởi những lối sống thực dụng, làm cho tình làng, nghĩa xóm có đôi chút phôi phai. Chuyện bố con kiện nhau ra tòa, vợ chồng ly dị, đánh cãi nhau do tranh chấp đất đai, quyền lợi kinh tế thường xảy ra ở những đô thị “tấc đất tấc vàng” nay cũng đã xảy ra ở một số vùng quê. Có đồng tiền, một bộ phận thanh, thiếu niên đua đòi, sa ngã vào tệ nạn và thói hư tật xấu. Một số nơi vẫn còn những cán bộ cơ sở tiêu cực, sách nhiễu dân, lợi dụng chức quyền, làm sai chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước, gây nên những bất bình trong đời sống xã hội...

 

    Nông thôn đang từng bước đổi thay là điều không thể phủ nhận, song hiện tại vẫn còn nhiều vùng quê nghèo, đời sống nông dân khó khăn. Nhiều xã thuần nông, nguồn thu hạn hẹp, ảnh hưởng đến các hoạt động khác. Điều đáng lo là thanh niên ở lại nông thôn hiện nay có sức khỏe nhưng nhiều người thiếu việc làm. Đất sản xuất nông nghiệp ít, nhiều người đã nghĩ đến việc xoay xở, chuyển đổi nghề, song do nhiều lý do, số người gặt hái thành công chưa nhiều. Cuộc sống của không ít người dân nông thôn vẫn trông vào vài sào lúa. Gặp khi mưa thuận gió hòa còn được, nếu gặp thiên tai, dịch bệnh thì thua lỗ là cầm chắc. Một số nơi, người dân vẫn chưa thoát ra khỏi những hủ tục. Tình trạng ăn uống linh đình của các đám cưới ở vùng quê là điều vẫn thường gặp. Ngoài một số ít có tư tưởng lợi dụng việc hiếu, hỉ để thu lời, nhiều gia đình thuộc diện hộ nghèo, thậm chí không lo nổi việc học hành của con cái nhưng khi cưới vợ, gả chồng cho con cũng gắng lo tiếp khách ăn uống đến ba, bốn, năm ngày. Buồn hơn, một số địa phương có dự án công nghiệp đầu tư, đất sản xuất thu hẹp, nông dân thiếu ruộng nhưng lại dùng tiền bồi thường để mua sắm những xe máy, đồ điện tử cao cấp, đắt tiền khi chưa thật sự cần thiết. “Miệng ăn núi lở”, không ít người hôm trước cả đống tiền, sau vẫn nghèo đói. Theo số liệu từ ngành Lao động - Thương binh  và Xã hội, hầu như làng quê nào cũng có lao động đi làm ăn xa. Một số làng quê ở Đông Sơn, Hoằng Hóa, Quảng Xương, Hà Trung, Yên Định, Triệu Sơn,v.v... có khá đông lao động bỏ quê đến các đô thị trong cả nước tìm việc làm. Giá trị kinh tế là không thể phủ nhận, song luôn song hành với những vấn đề xã hội nổi cộm. Xa gia đình, vợ con, có người đã làm bạn với ma túy, thuốc lắc, rồi nhiễm HIV/AIDS. Có những làng quê, đến chỉ thấy toàn phụ nữ, người già và trẻ em vì đàn ông, thanh niên đi làm ăn xa cả. Một lãnh đạo xã Hoằng Quý, cho biết: vào mùa thu hoạch, địa phương thiếu nhân lực, nên nhiều nhà phải thuê nhân công từ các xã khác. Thanh niên đi làm ăn xa cũng làm cho hoạt động phong trào ở nhiều nơi kém sôi động. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều chi bộ Đảng ở nông thôn khó phát triển đảng viên, nhất là đảng viên trẻ, đảng viên trực tiếp tham gia lao động sản xuất. Theo ông, tác động mạnh đến nông thôn phải là phát triển tiểu - thủ công nghiệp và dịch vụ nông nghiệp. Vì vậy, hơn bao giờ hết, cần có nhiều hơn các chính sách hỗ trợ để phát triển ngành nghề, làng nghề và dịch vụ, gắn với tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa để giải quyết việc làm, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân nông thôn. Cùng với những giải pháp đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật cho nông dân, cần phải quan tâm đầu tư phát triển đồng bộ cơ sở hạ tầng nông thôn gắn với xây dựng các thiết chế văn hóa, giáo dục. Đồng thời, có chính sách khuyến khích, đầu tư xây dựng, nhân rộng mô hình nông thôn mới theo tiêu chí của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, bảo đảm cho người dân nông thôn được quan tâm toàn diện.

 

    Thời mở cửa, làng quê yên bình ít nhiều bị tác động bởi mặt trái của cơ chế thị trường. Vì vậy, sau lũy tre làng khó tránh khỏi những chuyện buồn, vui. Khắc phục, giải quyết được những mặt trái, bảo đảm phát triển theo hướng ổn định và bền vững là những việc cần làm để nông thôn đổi mới, vươn lên.

 

(baothanhhoa.vn)