8 giờ tối ngày 19-6, trường quay Đài Phát thanh và Truyền hình Thanh Hóa  đông kín chỗ ngồi. Đêm tổng kết và trao giải cuộc thi sáng tác ca khúc về quê hương Thanh Hóa thấp thoáng những khuôn mặt vừa quen, vừa lạ. Rất đỗi quen thuộc đối với người yêu nhạc tỉnh Thanh như các nhạc sĩ: Lê Đăng Khoa, Đồng Tâm, Thế Việt... và nhiều nhạc sĩ từ các tỉnh, thành phố trong cả nước cũng về đây dự lễ tổng kết, trao giải như: Đặng Nhất Mai, Lê Anh Dũng, Phạm Văn Tài...

 

    Nói về “điểm xuất phát” của cuộc thi, nhạc sĩ Đồng Tâm, Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật Thanh Hóa, Trưởng ban sơ khảo cuộc thi, tâm sự: “Trước đây, những ca khúc viết về vùng đất và con người xứ Thanh hầu như rất ít. Với bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa, tiềm năng du lịch của tỉnh ta rất nhiều và chưa khai thác hiệu quả. Để có những ca khúc mới, chất lượng tốt, phản ánh, ca ngợi những thành tựu to lớn mà Đảng bộ và nhân dân Thanh Hóa đạt được trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội... đặc biệt là những kết quả trong thời kỳ đổi mới, ý tưởng cuộc thi sáng tác ca khúc về quê hương Thanh Hóa đã bắt đầu nhen nhóm từ đây. Kế hoạch ban đầu của cuộc thi là tiến hành trong một năm, từ 19-5-2008 đến 19-5-2009 để kỷ niệm 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, trong hai năm 2009 và 2010 có rất nhiều sự kiện trọng đại diễn ra trong tỉnh và trong cả nước, như: kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Đảng, 120 năm Ngày sinh nhật Bác, 35 năm giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, 45 năm Hàm Rồng chiến thắng, 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội... Vì vậy, để gắn với những hoạt động kỷ niệm đó, ban tổ chức đã quyết định kéo dài cuộc thi đến 31-12-2009”.   

 

    Sau một năm rưỡi kể từ khi phát động và thông báo thể lệ cuộc thi trên các phương tiện thông tin đại chúng, ban tổ chức cuộc thi đã nhận được 127 tác phẩm của 87 tác giả tham gia. Và, 5 tháng tiếp theo đó ban tổ chức đã tiến hành chấm điểm qua hai vòng sơ khảo và chung khảo. Kết quả, cuộc thi không có giải nhất, 2 giải nhì thuộc về tác giả Lê Đăng Khoa với ca khúc “Nổi trống đồng lên” và tác giả Thúy Hạnh với “Dòng sông ký ức”, 2 giải ba dành cho ca khúc “Thanh Hóa đưa tôi về” của tác giả Ngọc Khuê và “Vĩnh Lộc quê mình” của tác giả Trịnh Mạnh Hùng. Ngoài ra, ban tổ chức còn trao 7 giải khuyến khích, 4 giải tham gia hưởng ứng và 7 giải lọt vào vòng chung khảo cuộc thi.

 

    Chia sẻ thành công với khán giả yêu nhạc tỉnh Thanh, tác giả Thúy Hạnh – người đoạt giải nhì cuộc thi xúc động, nói: “Tôi được sinh ra và lớn lên trên quê hương xứ Thanh, nơi có lịch sử trống đồng Đông Sơn nổi tiếng. Riêng dòng sông Mã và cây cầu Hàm Rồng đã gắn với tôi nhiều kỷ niệm đẹp. Những năm tháng chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, chứng kiến bom đạn bắn phá cây cầu, phải theo bố mẹ đi sơ tán nhưng cảm giác hoảng sợ, đau xót vẫn còn phảng phất mỗi lần đi qua cầu Hàm Rồng, nhìn ngắm dòng sông Mã êm đềm, nên thơ đã gợi lên trong tôi rất nhiều cảm xúc. Tôi đã dành ra thời gian 6 tháng để viết “Dòng sông ký ức”. Tất cả những gì mà tôi muốn nói trong từng nốt nhạc của bài hát này đó là tình yêu quê hương, với những cái tên rất đỗi thân thương như: Hàm Rồng, sông Mã, núi Ngọc, núi Rồng, trống đồng... Và,  những hình ảnh xóm chài, cánh diều trên đê, tiếng sáo diều, bóng thuyền trên sông, câu hò ai đó... tất cả đều bình dị, đáng yêu và nên thơ. “Dòng sông ký ức” được viết theo thể trường ca và cũng là ca khúc tôi cảm thấy hài lòng nhất trong các ca khúc viết về dòng sông như “Nhịp cầu sông xanh”, “Bóng núi trên sông”. Được giải đối với tôi là niềm vui lớn nhất và càng vui hơn nữa vì qua đây bản thân tôi cùng những người quê Thanh được thể hiện tình yêu, lòng biết ơn quê hương đã che chở và nuôi dưỡng để tôi được sáng tác và cống hiến”.

 

    Tác giả Lê Đăng Khoa, người cùng đạt giải nhì cuộc thi, thổ lộ: “Thanh Hóa là tỉnh có nhiều tiềm năng, ngoài “Chào sông Mã anh hùng” đã khá nổi tiếng thì nhiều năm nay các nhạc sĩ cũng đã tìm tòi, sáng tác về vùng đất “địa linh nhân kiệt” này nhưng vẫn chưa bật dậy được cái “thần” của nó. Trống đồng là tượng trưng của xứ Thanh và cũng là tượng trưng của cả dân tộc, qua tác phẩm “Nổi trống đồng lên”, tôi muốn đánh thức, khơi dậy khí thế hào hùng của quê hương mình, nhất là trong thời kỳ đổi mới... Tác phẩm có sử dụng chất liệu dân gian đương đại, chủ yếu là điệu hò của Thanh Hóa, phối hợp với hát bè đã tạo cho bài hát mang đậm âm hưởng hào hùng, cuồn cuộn khí thế đi lên. Tôi cảm thấy rất vui vì đã đóng góp cho làng âm nhạc tỉnh Thanh thêm một tác phẩm mới...”. 

 

    Có thể nói ngay từ đầu, cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng và tham gia của đông đảo các tác giả chuyên nghiệp và không chuyên khắp trong và ngoài tỉnh. Các tác giả, có người đang công tác ở lĩnh vực âm nhạc, như: tác giả Trịnh Mạnh Hùng, Trưởng ban âm nhạc dân tộc Tre Xanh ở thành phố Đà Nẵng; tác giả Minh Quang, nguyên Phó đoàn văn công Tổng cục Chính trị... Có tác giả lại là người “ngoại đạo” như: Đặng Nhất Mai, người Hà Nội, đang công tác tại Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch; tác giả Phạm Văn Tài là một doanh nhân ở Hà Nội; tác giả Lê Anh Dũng, đại diện báo Văn nghệ Quân đội ở Đà Nẵng. Cũng có tác giả tuổi đời còn ít như chàng sinh viên mới ra trường hay nhiều tuổi như cụ ông hơn 80. Nhiều tác giả cũng rất “công phu” khi gửi tác phẩm (đĩa) dự thi, ví dụ như một cô giáo ở thành phố Huế cảm thấy chưa hoàn chỉnh, đã gửi đi gửi lại tác phẩm dự thi đến 3 lần và kèm theo một lá thư tha thiết gửi ban tổ chức; hay như một cụ ông 85 tuổi “nhiệt tình” gửi những 6 tác phẩm dự thi (trong khi đó quy định mỗi tác giả dự thi không quá 3 tác phẩm)...

 

    Tham gia đóng góp vào sự thành công của các ca khúc, không thể không nhắc đến phần biểu diễn của các nghệ sĩ, nhạc công Nhà hát Ca - Múa - Kịch Lam Sơn. Nhạc sĩ  Thế Việt, Phó Giám đốc nhà hát, thành viên ban giám khảo cuộc thi, cho biết: “Để chuẩn bị cho đêm nhạc này, anh chị em nghệ sĩ của đoàn đã phải tập luyện rất vất vả liên tục trong hơn một tháng. Sau khi nhận chương trình, chúng tôi đã phân công anh chị em, mỗi người phù hợp với chất giọng của bài hát để bố trí, sắp xếp hợp lý các tiết mục đơn ca, song ca nam nữ, tốp ca nam, tốp ca nữ, tốp ca nam nữ để làm sao chuyển tải được cơ bản nội dung tác phẩm âm nhạc đến người nghe. Sau khi “phân vai”, các ca sĩ đọc thuộc lời bài hát để có những cảm nhận riêng về ý tứ, ca từ của bài hát. Sau đó mới bắt đầu tiến hành ghép nhạc, phối khí, dàn dựng. Có thể nói, đây là chương trình đòi hỏi công việc dàn dựng cũng như phối khí rất khó. Nó cũng giống như việc người nhạc sĩ sáng tạo tác phẩm âm nhạc trên giấy là sáng tạo lần một, còn những người ca sĩ, nhạc công là những người sáng tạo tác phẩm âm nhạc lần hai”.

 

    Điều khẳng định là cuộc thi lần đầu tiên tổ chức nhưng đã thành công lớn, với số lượng tác giả tham gia đông, tác phẩm dự thi nhiều, các đề tài được phản ánh phong phú, hình thức thể hiện đa dạng. Các tác phẩm đã bám sát nội dung, chủ đề sáng tác về đất và người xứ Thanh, ca từ hàm súc, thể hiện trên nền nhạc dân gian mà cụ thể là dân ca Thanh Hóa. Quy chế, thể lệ cuộc thi thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ từ khâu nhận tác phẩm đến phương thức chấm giải. Ban giám khảo cuộc thi đều là những nhạc sĩ có tên tuổi trong làng âm nhạc cả nước và tỉnh Thanh như: Trọng Đài, Hoàng Lương, Vũ Thiết, Đồng Tâm, Thế Việt, Đỗ Hoài Nam. Tuy nhiên, bên cạnh thành công đó, cuộc thi cũng chưa thu hút nhiều tác giả là nhạc sĩ chuyên nghiệp tham gia và chưa có ca khúc thật sự xuất sắc tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của âm nhạc xứ Thanh. Vẫn còn những tác phẩm nặng về hình thức, khiên cưỡng trong phương pháp thể hiện; nhiều tác phẩm còn rườm rà, kể lể, mang nặng hình thức địa phương, chưa có tính khái quát cao. Bên cạnh những tác phẩm vận dụng khai thác chất liệu âm nhạc dân gian thiếu sự tinh tế, còn có những tác phẩm viết theo trường phái hiện đại chưa khoa học, chưa thực sự thuyết phục. Giá trị giải thưởng còn thấp chưa khuyến khích được nhiều tác giả tham gia.

 

    Hy vọng, trong thời gian không xa, người yêu nhạc trong và ngoài tỉnh sẽ được thưởng thức những món ăn tinh thần, những tác phẩm đậm đà bản sắc quê Thanh hơn nữa. 

 

(baothanhhoa.vn)