Tại Việt Nam, tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi và dưới 5 tuổi đã giảm, tuy nhiên tỷ lệ tử vong sơ sinh còn cao, chiếm tới 70% tử vong trẻ dưới 1 tuổi và trên 50% tử vong trẻ dưới 5 tuổi. Tỷ lệ tử vong trẻ em ở các khu vực miền núi, vùng sâu, hẻo lánh, nông thôn hay trong các gia đình nghèo cao gấp 3 - 4 lần so với vùng đồng bằng và các gia đình khá giả.

 

    Từ cuối năm 2007, được sự tài trợ của Quỹ Bill và Melinda Gates (Mỹ), Tổ chức Cứu trợ trẻ em tại Việt Nam đã xây dựng Dự án “Chăm sóc TSS tại Việt Nam”. Sau khi khảo sát và nghiên cứu, Tổ chức Cứu trợ trẻ em tại Việt Nam đã lựa chọn 2 huyện Như Thanh và Ngọc Lặc để triển khai thí điểm, thành công sẽ nhân rộng ra toàn quốc. Sau gần 3 năm, tỷ lệ TSS tử vong ở huyện Như Thanh giảm từ 2,19% (năm 2006) xuống còn 0,85% (năm 2009), Ngọc Lặc giảm từ 1,94% (năm 2006) xuống còn 1,44% (năm 2009).

 

    Vào thời điểm triển khai dự án huyện Như Thanh có tỷ lệ TSS tử vong vào loại cao của tỉnh. Thống kê của Trung tâm y tế huyện cho thấy, dân số của huyện là 87.000 người, trung bình mỗi năm có 1.078 trẻ ra đời, trong đó tỷ lệ TSS tử vong chiếm tới 2,19%. Là huyện có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nên trình độ dân trí của người dân còn thấp, nhiều nơi vẫn còn hủ tục lạc hậu trong sinh đẻ. Bên cạnh đó đội ngũ cán bộ y tế, cơ sở vật chất, trang thiết bị ở các trung tâm y tế còn thiếu và yếu. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bệnh viện và các trạm y tế xã đều không có đầy đủ các trang thiết bị chăm sóc sơ sinh, đặc biệt là về hồi sức sơ sinh. Vì thế, hầu hết các TSS bất thường đều phải chuyển tuyến trên. Điều đó đã góp phần làm tăng tỷ lệ TSS tử vong. Bên cạnh đó, nhiều phụ nữ vẫn đẻ tại nhà, chiếm hơn 24% các ca sinh. Trong số ấy chỉ có 29% có cán bộ y tế có kỹ năng tham gia đỡ đẻ và 11% trong số các ca đẻ có áp dụng tiếp xúc da kề để ủ ấm em bé sau khi sinh.

 

    Theo kế hoạch trong vòng 4 năm (2008-2011) dự án sẽ hỗ trợ 2 huyện Như Thanh, Ngọc Lặc xây dựng các đơn nguyên sơ sinh với các trang thiết bị hiện đại để chăm sóc, cải thiện sức khỏe cho TSS, giảm tỷ lệ TSS tử vong; đào tạo tay nghề, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ y tế các tuyến trong chăm sóc sức khỏe TSS; nâng cao kiến thức, kỹ năng chăm sóc sức khỏe TSS cho gia đình và cộng đồng... Một trong những hoạt động trọng tâm của dự án là tổ chức các chiến dịch truyền thông chăm sóc sức khỏe sinh sản, làm thay đổi nhận thức của người dân. Hoạt động này thực hiện thông qua bệnh viện, trung tâm y tế, trạm y tế, đội ngũ cán bộ y tế thôn, bản... nên hiệu quả khá rõ rệt. Sau 4 năm triển khai, đến nay dự án đã đạt được nhiều kết quả khả quan, không chỉ làm thay đổi về nhận thức và thực hành trong công tác chăm sóc sức khỏe TSS của các tầng lớp nhân dân (số bà mẹ sinh đẻ tại nhà giảm dần, hầu hết các sản phụ đẻ tại nhà đều được dùng túi đẻ sạch và có sự giúp đỡ của nhân viên y tế...) nên tỷ lệ TSS tử vong đã giảm rõ rệt. Tháng 10-2008, các phòng đơn nguyên sơ sinh được xây dựng và đi vào sử dụng, công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản trên địa bàn huyện Như Thanh và Ngọc Lặc được cải thiện, số bệnh nhi sơ sinh phải chuyển tuyến giảm hẳn. Nhiều TSS đẻ non, nhiễm khuẩn, sức khỏe rất yếu nhưng nhờ được cấp cứu kịp thời, rồi đưa vào chăm sóc ở phòng đơn nguyên sơ sinh nên đã giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ.

 

    Dự án triển khai thí điểm tại 2 huyện Như Thanh, Ngọc Lặc mới được hơn 2/3 chặng đường nhưng đã đem lại hiệu quả rõ rệt, góp phần không nhỏ làm giảm tỷ lệ TSS tử vong. Đặc biệt, từ kết quả tại 2 huyện, Ban Quản lý Dự án Chăm sóc TSS tỉnh đã có sáng kiến khởi thảo, xây dựng, trình Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt đề án thành lập quỹ sơ sinh tỉnh Thanh Hóa, xây dung điều lệ quỹ, tổ chức thực hiện và triển khai kêu gọi ủng hộ quỹ chăm sóc sơ sinh từ cộng đồng. Đến nay, Thanh Hóa là tỉnh đầu tiên trên cả nước có quỹ chăm sóc sơ sinh với số tiền quyên góp được trên 1 tỷ đồng đã và đang giải ngân mở rộng đơn nguyên sơ sinh tại 4 huyện mới của tỉnh gồm: Bá Thước, Cẩm Thủy, Hoằng Hóa và TP Thanh Hóa.  Đây cũng là dự án được Bộ Y tế hết sức quan tâm, là cơ sở thực tiễn để Bộ Y tế xây dựng kế hoạch hành động vì sự sống còn của trẻ em trong giai đoạn mới.

 

    Với những kết quả đạt được sau 4 năm thực hiện, dự án đã góp phần giảm nhanh và bền vững tỷ lệ tử vong sơ sinh trên địa bàn 2 huyện nói riêng và Thanh Hóa nói chung.

 

(baothanhhoa.vn)