Bình Sơn (Triệu Sơn) là một trong những xã miền núi có tỷ lệ hộ nghèo khá cao (67%). Mặc dù nằm trong vùng trồng mía nguyên liệu Lam Sơn, song cây chè lại thực sự đã gắn bó với người dân nơi đây và cũng là loại cây trồng chủ lực trong việc xóa đói, giảm nghèo. Tuy vậy, để cây chè ở Bình Sơn phát triển bền vững ở vùng đất đỏ ba zan này và có thương hiệu rất cần một “bà đỡ”.

 

    Sau khi được thành lập năm 1994, xã Bình Sơn được thụ hưởng Dự án 327 về phủ xanh đất trống, đồi núi trọc cộng với điều kiện đất đai, thổ nhưỡng và khí hậu rất phù hợp, vì thế cây chè đã “bén duyên” với bà con nơi đây. Hơn nữa, đặc thù của xã không có đất nông nghiệp, chỉ có cây chè là phù hợp nhất với điều kiện của các hộ nông dân còn nghèo lúc bấy giờ. Ngoài ra, công tác chăm sóc cũng như kinh phí đầu tư cho cây chè so với các loại cây khác như mía, sắn lại thấp hơn, giá cả đầu ra cũng cao hơn. Ban đầu chỉ có vài hộ trồng, sau đó nhận thấy hiệu quả kinh tế mà loại cây trồng này đem lại, cây chè đã chiếm lĩnh các diện tích đất đồi và vườn của các hộ dân trên tất cả các thôn của xã. Anh Lò Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Sơn, cho biết: Toàn xã có 220 ha chè, trong đó có 215 ha được trồng từ năm 1994 và 5 ha trồng mới từ năm 2008. Có tới 540/700 hộ dân trong xã tham gia trồng chè với năng suất bình quân từ 8 tạ tới 1 tấn trên 1 ha. Hằng năm, thu nhập bình quân của các hộ trồng chè đạt từ 60 đến 70 triệu đồng. Bên cạnh việc trồng chè, hiện nay đã có một số cơ sở trong xã đầu tư phương tiện, máy móc để thu mua, chế biến chè búp thành phẩm, đem đi tiêu thụ ở trong và ngoài tỉnh.

 

    Tuy nhiên, số lượng hiện nay toàn xã mới có 30 hộ đầu tư vào công đoạn chế biến chè thành phẩm nên chưa thể thu mua hết số lượng chè búp của người dân trong xã. Mặc dù vậy nhưng với lợi thế của cây chè, Đảng ủy, chính quyền xã Bình Sơn luôn xác định cây chè là loại cây trồng mũi nhọn nhằm phát triển kinh tế địa phương cũng như giúp bà con xóa đói, giảm nghèo, từng bước nâng cao cuộc sống và phát triển sản xuất. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn các hộ trồng chè vẫn trồng theo phương thức quảng canh, còn mang nặng tính tự phát. Các hộ tự lo giống, tự bỏ công chăm sóc, thu hoạch. Phương thức trồng thâm canh mới chỉ có số ít hộ áp dụng, mặc dù đây là phương thức giúp tăng năng suất, sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm chè. Thêm vào đó, ngoài việc tạo điều kiện về diện tích canh tác, hiện nay gần như không có chương trình, dự án nào đầu tư hỗ trợ cho bà con nông dân trong quá trình trồng, chăm sóc cây chè. Nhiều người phải tự tìm đến các địa phương khác ở phía Bắc để học hỏi kinh nghiệm trồng chè rồi tự về áp dụng.

 

    Trong khi đó, con đường tiêu thụ sản phẩm từ chè tươi hay chè đã qua chế biến hầu hết cũng mang tính tự phát. Hoặc là bà con vận chuyển và buôn bán theo các mối quan hệ gia đình, mối quan hệ cá nhân... Do chè Bình Sơn chưa có thương hiệu, vì vậy việc bà con bị các  thương nhân từ các nơi khác đến ép giá, làm giá là điều thường xuyên xảy ra.

 

    Hơn nữa, việc trồng, tiêu thụ đều tự phát và chế biến thành phẩm chè còn thủ công, thô sơ cũng ảnh hưởng không nhỏ tới vị ngon của chè. Bởi vậy, theo đánh giá của các hộ dân, chè Bình Sơn hiện nay mặc dù đã được xem là khá ngon nhưng mới chỉ đạt ở vị đượm, còn độ thơm thì vẫn còn những hạn chế nhất định. Dù còn khó khăn nhưng các hộ dân đều phát huy tính năng động, chủ động đưa sản phẩm chè đi tiêu thụ khắp thị trường trong và ngoài tỉnh bằng nhiều còn đường khác nhau. Bên cạnh đó, một số hộ còn tìm hiểu, nắm bắt thị trường, qua đó áp dụng các biện pháp kỹ thuật để điều chỉnh thời điểm thu hoạch chè vào tháng 1 (thời điểm thu hoạch chè hằng năm là từ tháng 3 tới tháng 10) để phục vụ Tết Nguyên đán vì đây là thời điểm nhu cầu của thị trường tăng cao và lại được giá. Theo dự đoán của các hộ trồng chè trên địa bàn xã, giá chè vào cuối năm 2010 và đầu năm 2011 có thể tăng thêm từ 30 đến 40% do nguồn cung khan hiếm. Do đó, nhiều hộ trồng chè đang có kế hoạch mở rộng diện tích trồng chè và đẩy mạnh thâm canh để tăng năng suất và sản lượng.

 

    Thuận lợi và tiềm năng không ít nhưng khó khăn vẫn còn nhiều, hầu hết bà con nông dân trồng chè ở Bình Sơn đều có chung một mong muốn đó là cần có thêm sự hỗ trợ của huyện, ngành nông nghiệp và của tỉnh về vốn, kỹ thuật, nhất là tiêu thụ sản phẩm. Điều cần nhất đối với bà con hiện nay là có một “bà đỡ”, cụ thể là cần có một doanh nghiệp lớn đứng ra thu mua và tiêu thụ sản phẩm cho bà con, đưa chè Bình Sơn vươn rộng ra nhiều thị trường hơn. Thêm vào đó, nếu có một cuộc hội thảo với sự tham gia của các nhà khoa học, nghiên cứu về phát triển cây chè sẽ rất tốt cho việc quy hoạch, xây dựng thương hiệu và định hướng phát triển, góp phần trong một tương lai gần, chè Bình Sơn sẽ trở nên quen thuộc và có thêm nhiều người biết đến.

 

(baothanhhoa.vn)