Với phẩm chất cần cù, chịu thương, chịu khó, phụ nữ nông thôn luôn là lực lượng lao động đông đảo hứa hẹn nhiều tiềm năng. Trong điều kiện phát triển kinh tế mạnh mẽ như hiện nay, lẽ ra lực lượng lao động này phải được khai thác triệt để và có hiệu quả, song đáng tiếc là phần lớn lao động nữ nông thôn không có việc làm.

 

    Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi được biết, mỗi năm số lao động thời vụ ở nông thôn có việc làm khoảng 4 tháng, còn 8 tháng thiếu việc làm, đặc biệt là những nơi đất sản xuất bị thu hẹp thì thời gian nông nhàn của phụ nữ lại càng nhiều, bởi lẽ đàn ông có thể lăn lộn ra Bắc vào Nam hay gần nhất cũng về thành phố kiếm sống bằng nhiều nghề khác nhau, nhưng phụ nữ lại có cái khó riêng. Vả lại, muốn đi làm thêm thì phải có nghề, chứ đâu dễ dàng kiếm được việc làm khi trình độ học vấn lại thấp, thậm chí một số người còn mù chữ, trong khi nhu cầu tuyển dụng của các nhà máy, xí nghiệp đòi hỏi lao động có tay nghề đã qua đào tạo. Nhưng ở lại làng thì nguồn kiếm sống duy nhất là làm ruộng, mà dân số cứ mỗi ngày một tăng, diện tích đất thì ngày càng bị thu hẹp.

 

    Chị Nguyễn Thị Huyền, quê ở Hoằng Đồng (Hoằng Hóa) kể rằng, chị ở nơi khác lấy chồng về đây nên không có ruộng, đến lúc con chị sinh ra cũng không được chia ruộng. Cả nhà có ba nhân khẩu chỉ dựa vào sào ruộng của chồng nên cuộc sống rất chật vật.

 

    Thực tế mà chị Huyền nêu ra là ở những nơi chưa bị thu hồi đất, còn ở những vùng quê có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi cho phát triển các khu công nghiệp thì tình trạng thiếu ruộng, thừa lao động lại càng bức xúc hơn. Bà Nguyễn Thị Hương ở Quảng Hưng (TP Thanh Hóa) cho biết: Cả nhà có mấy sào ruộng nhưng đã phải “nhường” cho khu công nghiệp rồi. Bà và 3 đứa con gái không được học nghề gì bởi trình độ có hạn, khó tiếp thu”. Vẫn biết rằng Nhà nước đã trả tiền bồi thường khi lấy đất làm khu công nghiệp và hứa hẹn các nhà máy, xí nghiệp sẽ tuyển vào làm. Nhưng trên thực tế thì không hẳn như vậy, vì không phải nhà máy nào xây dựng xong người dân cũng được tuyển vào làm, không phải cứ bồi thường xong là người dân ổn định ngay được nơi ở mới và phát triển sản xuất, chăn nuôi như trước. Đa số các hộ dân dùng tiền bồi thường để sửa chữa nhà cũ, xây dựng nhà mới, mua nhà tái định cư, mua xe máy, mua sắm vật dụng gia đình, ít hộ học nghề để chuyển sang nghề khác kiếm sống...

 

    Thừa người, thiếu việc, thiếu đất canh tác nên chị em phụ nữ nông thôn kiếm sống rất chật vật. Để có nguồn thu nhập cho gia đình, nhiều chị em vẫn phải làm những công việc rất nặng nhọc như phụ hồ. Nhiều chị em khác lại bươn chải bán hàng rong trên các đường phố trong gió rét hay mưa bão để bảo đảm cuộc sống mưu sinh hằng ngày. Thậm chí nhiều nơi do không có nghề phụ nên sau mùa vụ nhiều lao động nữ đua nhau lên thành phố để làm thêm, gây mất cân bằng tỷ lệ người lao động tại các địa phương và tiềm ẩn tệ nạn xã hội.

 

    Giải pháp tạo việc làm cho sự dư thừa lao động nữ ở nông thôn đang là vấn đề bức xúc và là bài toán khó giải đối với hầu hết các địa phương trong tỉnh. Hiện nay, một số địa phương vẫn coi việc đưa lao động đi làm ở các tỉnh, thành phố khác là hướng giải quyết việc làm và tăng nguồn thu cho địa phương. Thiết nghĩ, đây mới là giải pháp tình thế, còn về lâu dài cần có giải pháp tạo việc làm cho chị em ngay tại địa phương. Muốn vậy, cần tập trung vốn, đầu tư khoa học - kỹ thuật vào gieo trồng nhằm tăng thu nhập trên một diện tích đất nông nghiệp, tập trung vào chăn nuôi tạo ra những sản phẩm hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước cũng như xuất khẩu. Hình thành các cơ sở công nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn, đưa nhiều ngành nghề mới về các làng quê, phát triển các nghề thủ công nghiệp sẵn có ở các địa phương thành một nghề chính. Việc dạy nghề, tạo việc làm cho chị em phụ nữ thuộc diện các hộ bị thu hồi đất càng phải được quan tâm hơn. Nhiều địa phương đã phối hợp với hội nông dân tổ chức các chương trình dạy nghề như thêu ren, làm nghề mây giang xiên như ở Hoằng Hóa, Quảng Xương, Nông  Cống... Mô hình doanh nghiệp đứng ra tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, còn người dân trở thành những “công nhân tại gia” mà một vài địa phương đang áp dụng như mô hình Công ty TNHH Quốc Đại, Công ty Delta (Hoằng Hóa) là mô hình cần được nhân rộng.

      Hướng giải quyết việc làm thứ 2 cũng rất quan trọng và hiệu  quả, đó là đưa lao động tới các nhà máy, xí nghiệp làm việc và đi lao động có thời hạn tại các nước. UBND tỉnh đã triển khai đề án “Đào tạo nghề cho người lao động nông thôn”, với đề án này hàng trăm nghìn lao động nông thôn sẽ được tạo điều kiện học nghề miễn phí và một lực lượng lớn lao động nông thôn sẽ sớm được giải quyết việc làm. Những năm trở lại đây, tỉnh ta đã đưa được nhiều lao động đi xuất khẩu. Năm 2009, đưa được 8.039 lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên, với nông dân nhiều vùng thì việc này vẫn còn nhiều khó khăn vì không có vốn, học nghề cũng không đơn giản trong khi thị trường các nước ngày càng đòi hỏi lao động có tay nghề cao. Bên cạnh đó, đây đó đã xuất hiện hiện tượng lừa đảo gây tổn hại cho người nông dân. Năm 2010, tỉnh đề ra kế hoạch đưa từ 10.000 lao động trở lên đi làm việc tại nước ngoài. Để đạt được kế hoạch này cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tuyển chọn và đào tạo, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động nước ngoài; nâng cao năng lực dạy nghề cho các trường dạy nghề trong tỉnh để đào tạo công nhân kỹ thuật có tay nghề cao. Các doanh nghiệp xuất khẩu lao động phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tổ chức tuyển chọn lao động bảo đảm chất lượng, nhất là lao động nông thôn.  

 

    Hy vọng thời gian tới, nhiều phụ nữ nông thôn, nhất  là chị em trong độ tuổi lao động sẽ sớm được đào tạo nghề và sớm có việc làm phù hợp, nhằm bảo đảm, tiến tới cải thiện, nâng cao cuộc sống. Từ đó góp phần xóa đói, giảm nghèo ở khu vực nông nghiệp, nông thôn một cách bền vững.

 

(baothanhhoa.vn)