Phần lớn số lao động thuộc hai huyện trên đăng ký xuất khẩu lao động thông qua hai Chi nhánh Công ty  CP Nhân lực Quốc tế Việt (VILACO) và Công ty  CP Dịch vụ nhân lực Toàn Cầu (GMAS).

 

    Mất nhà, mất tài sản, nặng mối lo âu...

 

    Mở đầu buổi làm việc với chúng tôi, ông Lò Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Hòa, huyện Như Xuân, đưa ra một dẫn chứng khá buồn thảm để nói về công tác xuất khẩu  lao động (XKLĐ) ở xã mình. Đó là trường hợp của anh Lò Văn Lương ở làng Cống. Người vợ đồng ý để chồng đi XKLĐ mong sẽ mang về  một khoản tiền cao hơn so với khi làm việc ở nhà nhằm cải thiện đời sống. Nhưng rồi, anh Lương không những không mang được tiền về mà gia đình còn phải gánh chịu hậu quả nặng nề. Sang nước bạn, công việc thất thường dẫn đến không có thu nhập, trong khi gánh nợ ngày một nặng thêm. Anh Lương quyết định quay về. Và, đôi vợ chồng này đã phải bán sạch tài sản, nhà cửa, trâu bò để trả nợ. Hiện tại, gia đình Lò Văn Lương đang phải tá túc trong túp lều dựng tạm trong cảnh cơ hàn nơi mép rừng heo hút.

 

    Ông Thanh cho biết: Xã Thanh  Hòa có 15 lao động (LĐ) đã đăng ký đi XKLĐ thông qua GMAS, nhưng đến nay mới có 3 LĐ được “bay”. Theo lời chỉ dẫn, chúng tôi tìm vào thôn Tân Thành - nơi tập trung nhiều LĐ đăng ký đi xuất khẩu. Trước mắt chúng tôi là những ngôi nhà lợp bằng cỏ tranh nằm dọc theo hai bên con đường đất khấp khểnh đủ cho thấy đời sống của nhân dân còn gặp muôn vàn khó khăn. Thấy có nhà báo đến, một số LĐ chưa “bay” và hàng chục người thân của họ kéo đến nhà ông trưởng thôn để “tố” về việc làm của GMAS.

 

    Anh Lương Văn Thái là 1 trong 3 trường hợp may mắn, xuất ngoại sớm hơn những người đăng ký đi làm việc ở nước ngoài. Anh bay ngày 24-5-2010. Nhưng khi sang tới Malaysia, làm việc đúng 27 ngày thì bị “trục xuất” về nước. Anh Thái nói: “Ở nhà, phía GMAS đưa chúng tôi đi khám sức khỏe ở Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực, tất cả các chỉ số đều đạt, không mắc bệnh tật gì mới lên máy bay. Nhưng sang bên đó, doanh nghiệp họ cho khám lại thì phát hiện là viêm gan B, nên bị trả về! Trước khi đi, tôi vay ngân hàng 25 triệu đồng nộp các khoản chi phí. Bây giờ về, GMAS nói rằng, họ chỉ trả lại 12 triệu đồng, còn mình phải chịu 12,5 triệu đồng. Gia đình vốn  khó khăn, giờ lại phải còng lưng trả lãi ngân hàng không biết rồi đây sẽ sống ra sao”.

 

    Không chỉ trên địa bàn xã Thanh Hòa mà tại các xã Xuân Quỳ (Như Xuân); Luận Khê, Lương Sơn, Xuân Cao (Thường Xuân) cũng đang có hàng trăm LĐ đăng ký đi XKLĐ theo chương trình của hai doanh nghiệp nêu trên đang cùng chung cảnh nằm dài và chưa biết bao giờ sẽ “bay”.

 

    Buông lỏng quản lý

 

    Theo chúng tôi,  nguyên nhân dẫn đến việc hai doanh nghiệp trên thuyết phục được hàng trăm LĐ tham gia xuất khẩu một phần là do sự buông lỏng quản lý của các cấp, chính quyền địa phương từ  xã, đến huyện. Ông Lò Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Hòa, khẳng định: Chính quyền xã biết việc VILACO và GMAS thông báo tuyển người đi làm việc tại thị trường Trung Đông (không rõ nước nào) nhưng khi làm thủ tục học nghề thì phần lớn LĐ lại chuyển sang thị trường Malaysia. Điều này cho thấy có dấu hiệu không đoàng hoàng trong cách làm của hai doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đã không đưa ra được biện pháp can thiệp kịp thời. “Trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp và chính quyền cấp huyện - ông Thanh  nói tiếp, khi vào làm việc với địa phương, phía doanh nghiệp hứa sẽ đảm nhiệm thủ tục vay vốn giúp người dân theo Chương trình 30a. Vì thế, nhiều LĐ không thuộc hộ nghèo vẫn được vay ưu đãi với mức lãi suất thấp nhất. Việc xã để cho hai doanh nghiệp trên vào làm XKLĐ là do có giấy giới thiệu của UBND huyện. Trong khi trước đó, tại các cuộc họp, tập huấn triển khai công tác XKLĐ, UBND huyện thông báo là doanh nghiệp nào về xã mà có giấy giới thiệu của huyện thì phải cho họ vào tư vấn. Chúng tôi không thể làm trái lệnh của huyện được?”.

 

    Thông tin trên cũng được ông Lang Thanh Lê, Chủ tịch UBND xã Luận Khê, huyện Thường Xuân khẳng định một lần nữa với phóng viên.

 

    Về vấn đề này, ông Đỗ Tất Thành, Trưởng Phòng lao động huyện Như Xuân, lại cho rằng, trách nhiệm thuộc phía xã: “Sự việc xảy ra là do các xã không báo cáo, nên huyện không có thông tin để giải quyết. Khi làm thủ tục vay tiền đi XKLĐ, phía công ty, xã và người dân cũng không lập danh sách báo cáo thì làm sao chúng tôi nắm được”. Ông Thành đề nghị  phải dừng việc  tham gia XKLĐ đối với VILACO và GMAS vì làm ăn không đoàng hoàng. Trước mắt hai doanh nghiệp này phải hoàn trả lại các khoản chi phí cho người LĐ đã trực tiếp ký vay vốn với Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội. 

 

    Kỳ sau: Bài II: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội có tiếp sức hay không?