Có một điểm đáng chú ý là: Tuy lụt lội diễn ra hằng năm, nhưng chưa năm nào Thạch Định để xảy ra thiệt hại về người. Nguyên nhân trước tiên là do nhân dân địa phương đã tích cóp kinh nghiệm “sống chung với lũ” từ đời này qua đời khác. Những ứng xử với thiên tai của bà con nhân dân được biểu hiện từ trong nhận thức đến đời sống sản xuất, sinh hoạt. Từ chuyện trẻ con ở Thạch Định học bơi từ khi còn bé đến chuyện nhà cửa của nhân dân, nhà nào cũng có gác xép, chuồng trâu cũng có gác xép. Trước kia, khi chưa có nhà tầng, khi nước mấp mé bờ đê là bà con đã di chuyển tất cả đồ đạc, đưa lên gác xép. Những thứ quan trọng như bếp, củi, lúa, gạo, nước sạch... thì được bà con chủ động chuẩn bị từ trước, sẵn sàng cho cả tháng trời “sống chung với lũ”. Gia súc, gia cầm cũng được đưa đi sơ tán hoặc đưa lên đồi cao từ trước. Những ai có dịp về Thạch Định thường thấy phía trái nhà nào cũng có một ô cửa hoặc vuông, hoặc tròn, ấy là ô thoát hiểm phòng khi nước ngập đến nóc nhà. Đặc biệt ở Thạch Định nhà nào cũng có một chiếc thuyền nan – phương tiện gắn bó thiết thân nhất của bà con vùng lũ. Ngày thường thuyền được treo, gác cẩn thận trên cao. Đến ngày mùa thì phục vụ việc vận chuyển phân tro, giống, lúa, gạo. Khi lũ về thì chiếc thuyền trở thành phương tiện cơ động duy nhất để vận chuyển người và đồ đạc. Năm 2008, 2009 tại xã đã hình thành cả một tổ hợp chuyên sản xuất thuyền nan cung cấp cho bà con nhân dân trong xã và trong huyện. Đến nay, 100% số hộ trong xã đã trang bị được thuyền nan. Một điều thú vị nữa là dù nước lũ về Thạch Định có ngập tứ bề nhưng chưa bao giờ vượt qua được đỉnh đồi Nghè (quả đồi nằm ngay sau UBND xã), chính vì thế đồi Nghè trở thành nơi sơ tán an toàn tại chỗ của bà con. Khi lũ lên thì lên đồi, lũ rút lại thu dọn lều bạt trở về.

 

    Tuy bà con nhân dân giàu kinh nghiệm “sống chung với lũ”, nhưng do diễn biến lũ lụt ngày càng phức tạp hơn nên đời sống sinh hoạt, sản xuất của nhân dân Thạch Định trong mùa lũ cũng vất vả hơn. Chính vì thế, từ năm 2008 đến nay, Thạch Định đã được đầu tư nhiều công trình dự án, góp phần giảm bớt hậu quả của lũ lụt, bảo đảm những điều kiện tốt nhất để bà con nhân dân yên tâm “sống chung với lũ”. Thạch Định có 9,8 km đê bao, trước đây là đê đất, cao thấp không đồng đều, mỗi khi mưa lũ về là vỡ, lầy thụt. Từ năm 2009 đến đầu năm 2010, được sự quan tâm đầu tư của tỉnh trong dự án “phân lũ, chậm lũ và xây dựng cơ sở hạ tầng “sống chung với lũ” huyện Thạch Thành”,  Thạch Định đã được kiên cố hóa toàn bộ chiều dài tuyến đê này từ K0 – K9 + 418. Với chiều rộng mặt đê 6m, kết cấu bằng bê tông, tuyến đê không chỉ có ý nghĩa hạn chế hậu quả của lũ lụt, chống xói lở mà còn trở thành một tuyến đường dân sinh quan trọng, góp phần chỉnh trang bộ mặt nông thôn của xã, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nằm trong dự án, hạng mục công trình cầu Kim Tân nối Thạch Định với thị trấn Kim Tân cũng đang được khẩn trương xây dựng. Cây cầu sẽ đóng vai trò quan trọng trong giao thông, đặc biệt là vào mùa mưa lũ, đồng thời góp phần thúc đẩy giao lưu hàng hóa giữa Thạch Định với thị trấn Kim Tân và các xã khác trong huyện. Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống kênh mương, với tổng chiều dài khoảng 15 km mương và 3 trạm bơm của xã đã được đầu tư nâng cấp và xây mới từ năm 2008, dự kiến cuối năm 2010 sẽ đưa vào vận hành góp phần tiêu thoát lũ và tưới tiêu cho toàn bộ diện tích, bao gồm trên 400 ha lúa và 200 ha rau màu và mía của xã. Bên cạnh những công trình được đầu tư xây mới, những công trình, dự án đã được đầu tư ở Thạch Định vừa có ý nghĩa nâng cao năng lực phòng, chống lũ lụt cho Thạch Định, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của xã. Đến thời điểm này, Thạch Định đã có hệ thống cơ sở vật chất tương đối đồng bộ, đó là hệ thống trường học đã được kiên cố hóa, trong đó có trường mầm non và trường tiểu học đã đạt chuẩn quốc gia. Hệ thống trường học và trạm y tế được quy hoạch xây dựng nhà 2 tầng trên đồi Nghè để tránh lũ. Tại các trường học và trạm y tế đã được xây dựng, lắp đặt hệ thống nước sạch, giếng khoan và nhà vệ sinh bảo đảm phục vụ cho đời sống sinh hoạt của các em học sinh và bà con nhân dân trong thời gian đến sơ tán tránh lũ.

 

    Bên cạnh sự quan tâm đầu tư của tỉnh, nhằm nâng cao năng lực phòng, chống lũ lụt và “sống chung với lũ” cho bà con nhân dân, chính quyền xã còn phối hợp với các lực lượng chức năng trong huyện và tỉnh chuẩn bị các điều kiện cần thiết về vật tư, phương tiện, nhân lực phòng, chống lụt bão. Trong đó 2 vấn đề quan trọng nhất là phương tiện và nhân lực đã có phương án chuẩn bị sẵn sàng. Lực lượng cứu hộ ban đầu của xã được đào tạo lái thuyền máy, từ đó có thể chủ động hoàn toàn trong công tác cứu hộ, tránh lệ thuộc vào các ngư dân như các năm trước. Khi có báo động cấp 2, toàn bộ nhân dân ở vùng thấp, trũng sẽ được di chuyển, khi báo động cấp 3 thì di chuyển đến các đối tượng khác, ưu tiên người già, trẻ em và các đối tượng chính sách. Toàn bộ mặt bằng ở đồi Nghè rộng trên 3 ha cũng đã được xã cho san lấp bằng phẳng, khi nhân dân lên tránh lũ chỉ việc căng lều bạt để ở.

 

    Như vậy, hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng ở Thạch Định đã bảo đảm để nhân dân yên tâm “sống chung với lũ”. Nhằm phát huy giá trị của những công trình, dự án đã được đầu tư, thời gian tới, chính quyền địa phương đang dành thời gian nghiên cứu áp dụng những mô hình sản xuất phù hợp để nâng cao hơn nữa đời sống của bà con nhân dân vùng phân lũ.

 

(baothanhhoa.vn)