Theo thông báo chính thức do Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển công bố hôm qua trên website nobelprize.org, ông Charles K.Kao được tôn vinh về những thành tựu trong nghiên cứu truyền ánh sáng bằng sợi quang, trong khi hai chuyên gia Willard S.Boyle và George E.Smith được nhìn nhận công lao phát minh ra một loại mạch bán dẫn hình ảnh gọi là bộ phận cảm biến thiết bị tích điện kép (CCD). Cả 3 người được viện trên gọi là những “chủ nhân của ánh sáng” này đều có quốc tịch Mỹ. Ông Kao có thêm quốc tịch Anh và ông Boyle có thêm quốc tịch Canada.

Phân nửa giải thưởng trị giá 10 triệu kronor (khoảng 1,4 triệu USD) thuộc về ông Kao, và phần còn lại được chia đều cho hai ông Boyle và Smith. Cả ba cũng sẽ nhận bằng khen và lời mời đến dự lễ trao giải Nobel ở Stockholm vào ngày 10.12.

Ông Kao sinh năm 1933 tại Thượng Hải, Trung Quốc được vinh danh nhờ phát hiện vào năm 1966, về cách thức ánh sáng chuyển hóa qua những khoảng cách xa thông qua các sợi quang học. Phát hiện của ông đã trở thành nền tảng của mạng lưới thông tin liên lạc hiện đại, giúp thực hiện các cuộc gọi và truyền internet tốc độ cao trên toàn thế giới.

Từ trái qua phải: Charles K.Kao, Willard S.Boyle và George E.Smith,

những chủ nhân của giải Nobel Vật lý 2009 - Ảnh: AFP

“Với một sợi quang tinh khiết, có thể truyền tín hiệu ánh sáng qua hơn 100 km so với chỉ 20 mét đối với các sợi cáp thường trong những năm 60”, thông báo của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển cho biết.

Boyle, 85 tuổi, và Smith, 79 tuổi, cùng nhau phát minh ra CCD, “mắt thần” của các loại camera kỹ thuật số và các thiết bị phẫu thuật tinh vi. Trong thông báo hôm qua, Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển khẳng định Boyle và Smith đã “phát minh ra công nghệ hình ảnh thành công đầu tiên sử dụng thiết bị cảm biến kỹ thuật số”. Viện này cũng cho biết công nghệ CCD dựa trên phát hiện của Albert Einstein về hiệu ứng quang điện tử vốn đã đem về cho ông giải Nobel Vật lý năm 1921. CCD có thể chuyển ánh sáng thành vô số điểm ảnh (pixel) trong một khoảng thời gian rất ngắn. Ủy ban Nobel nhận định nếu không có CCD, sự phát triển của camera kỹ thuật số hẳn đã chậm hơn, và nhân loại đã không được xem những hình ảnh đáng kinh ngạc về không gian từ kính viễn vọng Hubble. Hãng tin AFP dẫn lời ông Boyle cho biết ông tự hào khi thấy phát minh của mình có mặt trong đời sống hằng ngày của thế giới và đặc biệt cảm động mỗi khi nhìn những tấm ảnh chụp từ sao Hỏa bằng camera sử dụng công nghệ CCD.

Ông Kao từng công tác tại Phòng Thí nghiệm viễn thông tiêu chuẩn ở Harlow (Anh) và Đại học Hồng Kông Trung Quốc và về hưu năm 1996, còn các ông Boyle và Smith là đồng sự tại Phòng Thí nghiệm Bell, bang New Jersey (Mỹ) nhưng cũng đã lần lượt nghỉ hưu vào các năm 1979 và 1985, theo nobelprize.org. 

Trùng Quang-TNO