Vào những ngày cuối tháng 12 năm 2009, Nhà Xuất bản Thông tấn cho ra mắt tập sách ảnh với cái tên “Miền đất ta yêu”, một tập ảnh bề thế đậm nét về những thành tựu mang tính đặc sắc trên đất Thanh của nhà nhiếp ảnh Trần Đàm.

    Nhớ cái năm 1976, khi tôi đang công tác mở đường biên giới và viết tiểu thuyết “Vùng trời thủng”, Trần Đàm đã lặn lội lên đó để chụp ảnh. Một buổi trưa có mấy cô gái Thái tắm chay dưới suối Báu, Trần Đàm mò ra định chụp nhưng họ phát hiện và hét toáng lên rồi lặn ngụp xuống suối. Anh bảo tôi đi còn mình anh trốn vào gốc cây để chụp. Có lẽ bức ảnh các cô gái Thái tắm là bức ảnh khá thành công của anh. Và từ ấy, anh lặn lội khắp mọi vùng đất trong tỉnh để phản ánh bao đổi thay, bao cái đẹp dung dị của mọi miền, mọi dân tộc đất Thanh. Ngay cả những năm tháng làm giám đốc nhà in báo Đảng, anh vẫn lần đến nhiều vùng đất để mang về những tấm ảnh sống động. Và, thật đáng cảm động khi mà chỉ 10 năm, anh ra mắt công chúng 7 tập sách ảnh bề thế và đẹp. Làm nghề văn, tôi hiểu chỉ có một chữ đối với văn là phải “hay” còn nghề ảnh có một chữ là phải “đẹp”.

    Tập ảnh đầu tiên của anh được Nhà Xuất bản Văn hóa công bố tháng 4 năm 2000 với 196 trang mang cái tên “Nét đẹp xứ Thanh” làm xao động người xem. Tiếp đó là tập “Hương rừng quê Thanh” Nhà Xuất bản Dân tộc công bố tháng 10 năm 2001 càng nổi bật và bề thế với 200 trang. Trong tập này, 6 dân tộc thiểu số anh em ở Thanh Hóa là Mường, Dao, Thái, Thổ, Mông, Khơ Mú được anh thể hiện làm đẹp thêm cho vùng rừng Thanh Hóa. Năm 2004 anh công bố tiếp tập “Biển mặn” như muốn chứng minh rừng vàng biển bạc ở đất này, sách cũng 200 trang và rất nhiều nét độc đáo. Lại còn tập “Hoa trăm miền” in tháng 7 năm 2006 ở Nhà Xuất bản Văn hóa - Thông tin mang đậm sắc thái của một vùng đất vốn đã bề thế ngàn đời.

    Riêng tập “Khoảnh khắc đẹp quanh ta” in năm 2003 rất thật và cũng rất riêng. Và đặc biệt, Trần Đàm đã khắc họa như một sức thúc đẩy lớn về du lịch Thanh Hóa. Có lúc anh đã khùng lên vì ai đó cứ thấy ảnh là in, và phóng ra để dùng theo ý mình chứ không cần biết đó là ảnh của ai và ai đã khổ sở thế nào để có ảnh quảng cáo cho ngành du lịch. Lam Kinh, thủ phủ nhà Lê hay Gia Miêu Ngoại Trang - nơi phát tích nhà Nguyễn rồi đến chúa Trịnh ở Vĩnh Hùng, Đào Duy Từ ở Tĩnh Gia, được anh kỳ công săn đuổi mà có ảnh. Từ cô gái Mông ở Tà Cóm đến các cháu đi học áo mỏng phong phanh trong giá lạnh ở Tén Tằn, cả ông già cởi trần kéo rùng ở biển Quảng Hải được anh ghi sâu đậm và cảm động.

    Cái nghề này, cái nghiệp này phải say lắm, yêu thiết tha đất và người lắm, phải đau đời lắm, nặng nợ lắm mới có được những tấm ảnh như Trần Đàm đưa ra. Những tấm ảnh như đùa ấy, chứa đựng bao công sức đổ ra với lòng kiên trì bền bỉ mới có. Những tấm ảnh ngoài cái tài và cái tâm, người cầm máy còn một điều kiện rất quan trọng đó là cái tầm, Trần Đàm đạt tới cái đó.

    “Miền đất ta yêu”, miền đất 11 ngàn cây số vuông này với bao thăng trầm biến cố của bao kiếp người đã hun đúc lại mà có bao hình tượng, bao sự thật trong ảnh Trần Đàm.

    10 năm với 7 tập sách ảnh ở cái miền đất này là một minh chứng cho sức lao động của Trần Đàm và đã ghi nhận cho một vùng đất đáng yêu. Năm mới, chúc mừng cái tuổi 70 của anh và mong anh cứ vẫn rong ruổi trên mọi miền để làm đẹp cho đời qua nhiều tấm ảnh.