Sự thật về tham nhũng trong giáo dục

"Những đứa trẻ con giàu có không cần học giỏi, chúng biết rằng tiền của bố mẹ chúng sẽ đảm bảo cho sự thành công của chúng trong tương lai. Chúng cho rằng tiền bạc là quan trọng chứ không phải là tri thức" (Theo một giáo viên dạy toán ở Ucraina trong cuốn sách: Tiếng nói của người nghèo: Ai có thể nghe được chúng tôi?)

Tham nhũng tồn tại trong Bộ Giáo dục, trường học và lớp học?

Ở mọi quốc gia, cha mẹ nào cũng mong muốn cho con cái của họ được hưởng một nền giáo dục tốt và công bằng. Hầu hết mọi người đều tin rằng đó là quyền lợi cơ bản để tiếp cận chất lượng giáo dục. Một nền giáo dục tốt đóng vai trò quan trọng cho những thế hệ tương lai. Được tiếp cận tri thức và học hỏi những kỹ năng giúp thanh niên có nhiều cơ hội phát triển kinh tế và xã hội.

Tuy nhiên có một thực tế: Chất lượng giáo dục kém và việc tiếp cận giáo dục không đồng đều còn tồn tại ở nhiều quôc gia trên thế giới như tình trạng quá tải học sinh trong lớp học, thiếu sách giáo khoa và những khoản thu học phí hoặc các khoản phụ thu cao một cách phi lý.

Tham nhũng chính là nguyên nhân của những vấn đề này. Chính tham nhũng đã làm giảm mục tiêu giáo dục: Một hệ thống dựa trên chất lượng chứ không phải tiền bạc. Câu trả lời nằm ở tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Tham nhũng tồn tại ở bộ giáo dục, ở trường học và ngay trong lớp học.Ảnh minh họa

Giáo dục là quyền cơ bản và đảm bảo ở mọi nơi. Ở các quốc gia, giáo dục công là trách nhiệm của chính phủ nước đó. Ngay cả khi hệ thống giáo dục phân cấp thì chính phủ cũng giám sát một số hoạt động chính có nguy cơ bị tham nhũng, ví dụ như tuyển dụng giáo viên, giám sát thanh toán tiền lương và ngân sách cho giáo dục.

Tham nhũng tồn tại ở bộ giáo dục, ở trường học và ngay trong lớp học. Tham nhũng cũng có thể xảy ra trong chính sách, khi các nhà hoạch định chính sách lạm dụng quyền lực của họ, ra các quyết định bổ nhiệm giáo viên hoặc quyết định sẽ xây dựng trường học ở đâu.

Tham nhũng trong hành chính có thể xảy ra ở cấp bộ, trường học khi các cán bộ hành chính đưa hối lộ cho các thanh tra để đạt được đánh giá tổ hoặc sử dụng tài sản công để nhằm mục đích cá nhân. Những hình thức tham nhũng thông thường xảy ra ở trường học có thể là giáo viên nhận hối lộ hoặc quà biếu từ học sinh để cho điểm cao trong các kỳ thi. Hoặc nhận phong bì từ phụ huynh học sinh đăng ký cho con em họ học các trường ở khu vực trái tuyến.

Tham nhũng tồn tại ở nhiều hình thức

Quản lý ngân sách rất quan trọng khi phải đối mặt với tham nhũng trong giáo dục. Khi ngân sách cho giáo dục chiếm một tỷ lệ lớn trong ngân sách nhà nước, tham nhũng trong quản lý tài chính của hệ thống giáo dục là nguyên nhân dẫn tới thâm hụt lớn trong các nguồn lực dành cho giáo dục công.

Việc phân bổ ngân sách không hợp lý như đầu tư xây dựng các trường học ưu tiên ở thành phố, thay vì xây dựng, nâng cấp các trường học nghèo ở khu vực nông thôn, hoặc nhận hối lộ từ các công ty thầu xây dựng trong các hợp đồng lớn xây dựng trường học.

Thông qua đánh giá việc sử dụng ngân sách có thể phát hiện tham nhũng tồn tại ở nhiều hình thức như: Các nguồn lực không đạt được mục tiêu ban đầu. Trì trệ trong thanh toán hoặc các hợp đồng rơi vào tay một nhóm người nào đó. Tham nhũng trong việc sử dụng ngân sách thường gặp, đó là bán sách giáo khoa thay vì phân phát sách miễn phí hoặc chất lượng sách bị giảm nghiêm trọng.

Nguyên nhân do hệ thống kế toán yếu kém ở các trường học. Nghiên cứu của Chương trình giám sát Giáo dục Châu Phi năm 2009, chỉ ra ở Maroc và Niger 64% các trường không có hệ thống kế toán. Một số giải pháp đã phải được đưa ra để giải quyết vấn đề quản lý tài chính.

Quản lý ngân sách rất quan trọng khi phải đối mặt với tham nhũng trong giáo dục. Khi ngân sách cho giáo dục chiếm một tỷ lệ lớn trong ngân sách nhà nước, tham nhũng trong quản lý tài chính của hệ thống giáo dục là nguyên nhân dẫn tới thâm hụt lớn trong các nguồn lực dành cho giáo dục công. Việc phân bổ ngân sách không hợp lý như đầu tư xây dựng các trường học ưu tiên ở thành phố, thay vì xây dựng, nâng cấp các trường học nghèo ở khu vực nông thôn, hoặc nhận hối lộ từ các công ty thầu xây dựng trong các hợp đồng lớn xây dựng trường học.

Minh bạch và trách nhiệm giải trình: Càng nhiều người biết tình hình ngân sách, tính minh bạch càng được nâng cao và những quy định, chính sách được thực hiện nghiêm túc. Minh bạch trong việc chi trả lương và các dòng ngân sách khác giúp tăng chất lượng quản lý trường học khi thông tin được tiếp cận và chia sẻ dễ dàng.

Tham nhũng trong thi cử và cấp chứng chỉ là một vấn đề ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm. Hối lộ để nhận được điểm cao hơn hoặc được học thêm là những ví dụ về tham nhũng. Tham nhũng trong cấp chứng chỉ, trong việc dạy học, đào tạo nghề và việc tăng lên của các khóa học từ xa và giáo dục liên kết giữa các quốc gia, dẫn tới sự suy giảm trong tiêu chuẩn chất lượng giáo dục.

Chính hối lộ và các cơ sở giáo dục kém chất lượng đã đào tạo nên những cá nhân kém cỏi với bằng cấp, chứng chỉ giả. Vậy chúng ta phải làm gì? Một trong những biện pháp thẳng thắn nhất đó là xây dựng những quy chế và tiêu chuẩn rõ ràng, minh bạch trong quá trình thi cử và cấp bằng. Tổ chức thi cùng lúc tại các địa điểm khác nhau và được quản lý giám sát bởi một cơ quan độc lập có thể góp phần giảm tình trạng tham nhũng này.

Chống tham nhũng như thế nào?

Giáo viên đóng vai trò to lớn trong những nỗ lực giáo dục. Họ có trách nhiệm nâng cao chất lượng giảng dạy và chuyển tải những thông điệp về tính liêm chính và tôn trọng thông qua các bài giảng và kỹ năng sống. Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia, điều kiện giảng dạy của giáo viên rất khó khăn như lương thấp, môi trường làm việc và giảng dạy kém chất lượng.

Những yếu tố xung quanh như cơ hội phát triển, nâng cao chuyên môn giảng dạy, cơ hội được đào tạo, điều kiện cơ sở vật chất trường học và việc giảng dạy ở các thành phố lớn ảnh hưởng tới chất lượng giảng dạy của giáo viên. Tham nhũng trong quản lý giáo viên có thể thấy trong thanh toán tiền lương.

Một số khảo sát tiến hành bởi tổ chức Minh bạch Quốc tế cho thấy ở nhiều nước phụ huynh học sinh phải trả những khoản tiền không chính thức cho con em họ để được đi học ở các trường công được coi là miễn phí. Ví dụ ở Bangladet, một phần ba sinh viên đã phải trả những khoản tiền không chính thức để được đi học những trường học đó.

Tăng cường nhu cầu của người dân trong phòng, chống tham nhũng và cơ chế quản lý hiệu quả, khen thưởng hợp lý đã góp phần quan trọng trong phòng ngừa tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục. Những công dân được giáo dục tốt mong chờ vào một hệ thống giáo dục có trách nhiệm và công bằng sẽ đóng vai trò quan trọng to lớn để ngăn ngừa tham nhũng ở lĩnh vực này.

Càng nhiều người biết tình hình ngân sách, tính minh bạch càng được nâng cao và những quy định, chính sách được thực hiện nghiêm túc.

Cần có những tiêu chí khách quan và chuẩn cho quản lý, giám sát ngân sách giáo dục, khuyến khích tổ cáo các trường hợp sai phạm và tham nhũng. Kiểm toán, thanh tra giám sát thường xuyên. Nâng cao quá trình và thực hiện minh bạch việc huy động liên minh các đối tác và dân chúng nhằm xây dựng những "đảo liêm chính" đóng vai trò quan trọng.

Các hành động cụ thể nhằm ngăn chặn những người có nguy cơ tham nhũng, khi pháp luật không nghiêm minh, có thể là rào cản lớn nhất trong đấu tranh chống tham nhũng. Không thể phủ nhận tầm quan trọng của báo chí và công luận trong quản lý xã hội và tiếp cận thông tin, cũng như quyền lợi của họ trong việc đưa ra những quyết định quan trọng.

Kinh nghiệm thế giới cũng chỉ ra rằng giảm tham nhũng trong giáo dục giữ vai trò vô cùng quan trọng cho những thế hệ tương lai, đặc biệt trong việc tôn trọng giáo viên và học tập những giá trị tốt đẹp.

(vietnamnet.vn)