Có mặt tại núi Vức, thuộc địa bàn xã Đông Vinh (Đông Sơn), chúng tôi được chứng kiến nhiều lao động cùng phương tiện, máy móc đang hoạt động. Xe ô tô, công nông ra vào vận chuyển đá tấp nập. Trên núi nhiều điểm khai thác quá mức, có nơi lõm sâu, nham nhở, đoạn núi Đa Sĩ khai thác thông thiên núi, gây mất an toàn lao động. Đa số lao động trong khi làm việc không mặc bảo hộ lao động, không đeo dây an toàn thi nhau kéo dây, máy móc bám vách núi khoan, đục lỗ để nhồi thuốc nổ. Ngoài một số đơn vị, doanh nghiệp đã được phép khai thác sản xuất vật liệu xây dựng, đá hộc.... thì hiện có khoảng 20 hộ gia đình đầu tư hàng trăm triệu đồng mua sắm trang thiết bị vào núi lập điểm khai thác.

 

    Không chỉ thế, chủ khai thác đá còn ngang nhiên huy động máy xúc, máy nghiền đá, thuê lao động vào sản xuất ngay tại chân núi, bụi bay mù mịt gây ô nhiễm môi trường. Khi không có giấy phép khai thác, không được cấp thuốc nổ, các hộ đã “quan hệ” với các công ty có giấy phép để mua thuốc nổ, bù vào đó họ lại chuyển công nhân của mình để đến làm giúp. Ông H.S.H., chủ hộ khai thác cho hay: Trước đây, các hộ khai thác đều thuộc HTX, nhưng do làm ăn không hiệu quả, dẫn đến sự tranh giành địa điểm lao động nên các hộ đã tách ra lập điểm khai thác riêng. Theo tính toán của ông H. cứ nhịp độ khai thác, đánh nổ mìn như hiện nay thì khoảng 10 năm nữa núi đá này sẽ bị san phẳng.

 

    Trao đổi với chúng tôi, Ông Lê Văn Cử, cán bộ địa chính xã Đông Vinh, cho biết: Hiện tại trên địa bàn xã có 6 đơn vị được cấp giấy phép, chỉ có một trường hợp tự khai thác trái phép phần của HTX. Thế nhưng, sau khi xem những bằng chứng mà chúng tôi ghi lại được, ông Cử mới thừa nhận trên địa bàn đang tồn tại nhiều hộ gia đình không có giấy phép nhưng vẫn lập bãi khai thác. Trong nhiều năm qua, xã cũng có thông báo để xử lý, nhưng do các hộ đã khai thác từ nhiều năm nay nên việc nghiêm cấm là rất khó khăn, chính quyền xã Đông Vinh đang đứng vào thế “lực bất tòng tâm”, “tiến thoái lưỡng nan”.

 

    Tại xã Vĩnh An (huyện Vĩnh Lộc), tình trạng khai thác đá trái phép cũng diễn ra ngang nhiên ở núi Nghè, gây bất bình trong nhân dân. Ông Lê Văn Thanh, thôn 1, xã Vĩnh An, cho biết: Núi Nghè đã được Nhà nước cấm khai thác từ nhiều tháng nay, vậy mà Doanh nghiệp Hải Sâm vẫn nổ mìn lấy đá. Có hôm mìn nổ, đá văng xuống ruộng làm hư hại hoa màu, đe dọa đến tính mạng người đi làm đồng.

 

    Tình trạng khai thác đá trái phép của Công ty cổ phần Xây dựng Tân Sơn cũng diễn ra trong một thời gian dài ở khu vực núi Nhót, chủ tịch UBND huyện Vĩnh Lộc đã ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính 10 triệu đồng, đồng thời yêu cầu công ty này dừng mọi hoạt động khai thác, vận chuyển đá trái phép ở khu vực ra khỏi địa bàn. Thế nhưng, theo quan sát của chúng tôi thì ở thời điểm hiện tại, một số công nhân, xe ô tô, máy xúc, máy khoan xẻ đá vẫn đang còn hoạt động.

 

    Men theo chân núi Nghè, chúng tôi gặp một số lao động đang ngồi giải lao, bên cạnh là một chai nước cùng chiếc điếu cày. Ông T. V. H. tâm sự: “Nghề đá gian truân và cực nhọc, tính mạng bị luôn đe doạ nhưng đồng tiền công chúng tôi nhận được chẳng đáng là bao. Ngày cao nhất cũng chỉ được 80.000 đồng nhưng phải làm việc cật lực, sáng từ 7 giờ đến 11 giờ và chiều từ 13 giờ 30 phút đến 17 giờ, ngoài ra không có chế độ gì khác. Nếu chẳng may có tai nạn lao động xảy ra thì hai bên thỏa thuận”. Một “đặc điểm nhận dạng” dễ nhận thấy nhất ở thợ đá là từ hai mí mắt, mũi, và cả những mái đầu xanh đã được phủ trắng bởi lớp bụi đá. Ai cũng biết, chỉ sau vài năm làm đá nữa, họ sẽ phải “nghỉ hưu” sớm do nhiễm độc từ bụi đá, từ ô nhiễm môi trường do đá gây ra. Nhưng chẳng ai vượt qua “chướng ngại vật” cơm, áo, gạo, tiền để can đảm dừng lại được.

 

    Làm việc với chúng tôi, ông Trịnh Ngọc Gấm, Chủ tịch UBND xã Vĩnh An, khẳng định: sau khi phát hiện các điểm khai thác trái phép, xã đã có biện pháp xử lý, hiện tại trên địa bàn xã không còn điểm khai thác trái phép nào, chỉ có Công ty Tây Đô, Công ty Thuốc bảo vệ thực vật (Xuân Sơn) là được cấp phép khai thác. Tuy nhiên, sau khi chúng tôi đưa các tư liệu thực tế chứng minh trên địa bàn xã đang diễn ra tình trạng khai thác đá trái phép, ông Gấm mới bắt đầu điện thoại để kiểm tra thực hư. Sau một hồi điện thoại, ông Gấm thừa nhận tại núi Nghè, Doanh nghiệp Hải Sâm hiện đang khai thác đá trái phép. Theo chân một cán bộ xã xuống địa bàn, được biết Công ty cổ phần Xây dựng Tân Sơn vẫn đang hoạt động để tận thu, tận dụng các loại đá ở khu vực núi Nhót. Ông Gấm cho rằng, mấy ngày vừa qua do bận việc, không có chỉ đạo quyết liệt; những ngày tới sẽ đề nghị lực lượng công an xuống xử lý dứt điểm.

 

    Để giữ nguồn tài nguyên trên địa bàn tỉnh theo pháp luật Nhà nước và các quy định của tỉnh, chính quyền các xã cần có giải pháp quản lý chặt chẽ. Khi có cá nhân, tập thể khai thác đá trái phép  phải xử lý kiên quyết, chấm dứt tình trạng vi phạm, từng bước lập lại trật tự trong việc quản lý, khai thác đá, góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự tại địa bàn.

 

(baothanhhoa.vn)