Những ngày Xuân Canh Dần, cả 5 xưởng đúc trống đồng làng Chè Đông đang đỏ lửa. Người nhào đất, người đắp khuôn, người vẽ hoa văn trên từng khuôn trống… Mọi người như đang chạy đua với thời gian để kịp bàn giao những chiếc trống đồng cho Ban tổ chức lễ hội 1000 Thăng Long - Hà Nội và đơn đặt hàng của những tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

 

    Anh Đặng Ích Phượng, con trai của chủ xưởng đúc Đặng Ích Hoàn - một trong những xưởng đúc trống đồng lớn nhất của làng Chè Đông cho biết: Trước đây, xưởng đúc này chủ yếu là đúc đồ đồng dân dụng. Những năm 90 của thế kỷ 20, các nghệ nhân trong làng đã tìm hiểu và đúc thử trống đồng. Sau đó, trống đồng cũng được đúc thành công ở làng Chè Đông, từ đây đã mở ra cho làng một hướng đi mới là nghề đúc trống đồng.

 

    Cũng theo anh Phượng, sau gần 20 năm đúc trống đồng, hiện nay, các xưởng đúc đều có thể chế tác được những chiếc trống gần như nguyên mẫu cả về họa tiết, hoa văn cũng như độ ngân vang, trầm bổng như những chiếc trống cổ. Tất cả các công đoạn để làm nên một chiếc trống đồng đều làm thủ công. Từ chọn đất, phơi khô, giã nhỏ, nhào trấu, đắp khuôn, xe khuôn đều cần đến những người thợ có kinh nghiệm. Làm hoa văn cho trống đồng là công đoạn khó nhất. Cả xưởng đúc trống của gia đình ông Đặng Ích Hoàn có 14 công nhân, nhưng chỉ có hai người làm được hoa văn. Các loại hoa văn trên chuông đồng, lư hương, độc bình thì nghệ nhân có thể tự sáng tạo, còn trên trống đồng phải làm theo mẫu hoa văn cổ. Các đường hoa văn vẽ trên mặt trống phải vừa nguyên dáng cổ nhưng đồng thời phải sắc nét, thanh thoát và tinh tế, vì vậy đòi hỏi người thợ phải đạt đến trình độ tinh xảo mới đảm nhiệm được công đoạn khắc hoa văn vào cốt trống. Sau khi vẽ hoa văn lên cốt ngoài, thì nung chín bằng củi với rơm làm sao cho độ chín của cốt trống vừa phải, nếu quá lửa khung cốt sẽ cong vênh.

 

    Tháng 12 năm 2009, xưởng đúc của ông Đặng Ích Hoàn nhận đơn đặt hàng của Hội Di sản Việt Nam đúc chiếc trống đồng có chữ ký của Nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu. Chiếc trống đã được bán đấu giá với 780 triệu đồng. Toàn bộ số tiền trên được ủng hộ Quỹ vì người nghèo. Hiện nay, xưởng đúc trống đồng của gia đình ông Đặng Ích Hoàn đang đúc một chiếc trống đồng lớn nhất Đông Nam Á, mặt trống rộng 2,2m, cao 1,6m, dự kiến số đồng để đúc chiếc trống này là 3 tấn; chi phí toàn bộ gần một tỉ đồng. Khi được hỏi về chủ nhân của chiếc trống này, ông Hoàn không tiết lộ vì họ muốn giữ bí mật đến ngày công bố và ghi vào sách kỷ lục Việt Nam.

 

    Biết chúng tôi muốn tìm hiểu về nghề đúc trống đồng ông Nguyễn Bá Châu, Giám đốc Công ty TNHH đúc đồng truyền thống Đông Sơn dẫn chúng tôi đi thăm toàn bộ khu xưởng. Công ty của ông mỗi năm đúc hơn 300 chiếc trống đồng lớn, nhỏ, doanh thu đạt hơn 3 tỉ đồng.

 

    Bước sang năm Canh Dần, ông Châu tròn 50 tuổi, nhưng đã có hơn 40 năm gắn bó với nghề đúc đồng. Bằng kinh nghiệm, ông có thể nhìn màu sắc của sản phẩm mà biết được các hợp chất tạo ra nó. Ông cũng là một trong những người đầu tiên có ý tưởng phục hồi lại nghề đúc trống đồng, bởi từ những vật liệu bình thường, nhờ bàn tay tài hoa của người thợ có thể trở thành những vật vô giá, linh thiêng gắn liền với truyền thống, lịch sử văn hóa nghìn đời của dân tộc. Theo ông, một chiếc trống đồng tiêu chuẩn thì họa tiết, hoa văn, âm vang và độ dày, mỏng giữ vai trò quyết định. Để giữ đúng màu sắc trống cổ thì cần phải nắm chắc công thức pha chế tỉ lệ đồng, thiếc, chì, kẽm một cách hợp lý. Nếu muốn tiếng trống vang xa, trầm hùng thì nghệ nhân cần phải bớt chì, thêm thiếc… Tại xưởng của ông Châu hiện đang nhận đơn đặt hàng của Thiên đường Bảo Sơn làm chiếc trống cỡ lớn với 1.000 con rồng được đắp nổi, tượng trưng cho 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

 

    Tiếng trống đồng ngân vang trong những lễ hội truyền thống của dân tộc, của đất nước như tiếng vọng nghìn năm gửi đến thế hệ mai sau. Tiếng trống đó là mạch nguồn hồn thiêng sông núi, tiếng trống càng vang xa như truyền thêm sức mạnh, niềm tin cho những người con đất Việt tiếp bước cha ông. Nghề đúc trống đồng hàng nghìn năm nay đang được sống lại và phát triển ở làng Chè Đông. Những nghệ nhân như ông Đặng Ích Hoàn, Nguyễn Bá Châu, Lê Văn Bảy, Lê Văn Đạo, Lê Văn Dương đã và đang nối tiếp một nghề rạng rỡ trong lịch sử dân tộc.